آشنایی با انواع مصالح ساختمانی و کاربرد آن ها

بنابر نوشته سایت archome.ir
در این مطلب از خانه معماری قصد داریم شما عزیزان را با انواع مصالح ساختمانی و کاربرد آن ها آشنا کنیم. با ما همراه باشید.
مصالح ساختمانی چیست؟
مصالح ساختمانی، متریال هایی است که در احداث و تولید سازه های مختلف مورد استفاده قرار می گیرند و به صورت طبیعی و یا مصنوعی، خام یا ترکیبی وجود دارند. ویژگی های هر کدام از این مصالح منحصر بفرد می باشد. توجه داشته باشید، برای ترسیم نقشه های ساختمانی و همچنین اجرای آن ها باید با تمامی مصالح مورد نیاز در ساخت و ساز آشنا بود تا بدین ترتیب بتوان سازه ای مقاوم و با دوام احداث نمود. از جمله رایج ترین و قدیمی ترین مصالح ساختمانی می توان به : چوب، سیمان، فلز، آجر و بتن اشاره کرد.
متریال هایی که از مقاومت بسیار بالا و هزینه مقرون بصرفه برخوردار بوده و از گذشته تا به امروز در پروژه های مختلف از آن ها استفاده می شود. امروزه مصالحی تولید و به بازار عرضه می شوند که از قابلیت ها و مزایای بی شماری برخوردارند و در برخی موارد، مصالح قدیمی را منسوخ کرده اند. لازم به ذکر است، مقاومت و کارایی مصالح، استفاده از آن ها را در قسمت های مختلف ساختمان تعیین می کند. در ادامه به معرفی و بررسی مصالح بر اساس جنس و نحوه تولید آن ها می پردازیم:
معرفی انواع مصالح ساختمانی
بر اساس جنس: مصالح ساختمانی بر اساس جنس آن ها به دو دسته کلی مرکب و ساده تقسیم می شوند:
مصالح ساده که با عنوان مصالح طبیعی یا مصنوعی نیز معرفی و شناخته می شوند به مصالحی اطلاق می شود که از مواد تشکیل دهنده مشابه تولید شوند. از این دسته مصالح می توان به : ن، آجر، سیمان و بلوک اشاره کرد. مصالح مرکب نیز به دو صورت طبیعی و یا مصنوعی وجود دارند که متشکل از چندین متریال هستند و از این دسته مصالح می توان به: انواع ملات، بتن و ایزوگام اشاره نمود.
بر اساس نحوه تولید: شیوه تولید مصالح ساختمانی، متفاوت است و به طور کلی به دو دسته پیش ساخته و درجا تقسیم می شوند:
مصالح پیش ساخته در کارخانه یا کارگاه های مختلف تولید شده و پس از تولید به محل اجرای پروژه انتقال می یابند. این مصالح از هزینه های کلی پروژه و زمان اجرای آن و همچنین از میزان ضایعات ساخت و ساز کاسته و بدین ترتیب به نوعی در دسته مصالح دوستدار محیط زیست قرار می گیرند. لازم است بدانید مصالح پیش ساخته در برابر اعمال تغییرات ممکن است انعطاف پذیری لازم را نداشته باشند. همچنین مراحل اولیه طراحی و تولید آن ها بسیار زمان بر است ولی مزایا و کارایی این مصالح، امروزه آن ها را به مصالحی رایج در صنعت ساختمان سازی تبدیل کرده است. از جمله این مصالح می توان به دال بتنی پیش ساخته، دیوارهای بتنی پیش ساخته، پانل های گچی پیش ساخته، کاشی و سرامیک، انواع بلوک و آجر اشاره کرد.
مصالح ساختمانی درجا به مصالحی گفته می شود که تولید آن در محل اجرای پروژه های ساخت و ساز صورت گرفته و مورد استفاده قرار می گیرند. انواع ملات، قیرگونی درجا، اسکلت ساختمان، چهارچوب درجا و بتن درجا از جمله این مصالح هستند.
 

 
کاربرد انواع مصالح ساختمانی
 
سنگ
سنگ از گذشته تا به امروز در صنعت ساخت وساز مورد استفاده بوده و هست. سنگ ها مواد جامد و سختی هستند که از پیوند یک یا چند کانی ایجاد شده و در سه نوع آذرین، رسوبی و دگرگون وجود دارند. سیلیس عنصر اصلی تمام سنگ های موجود بر روی کره زمین است و علاوه بر سیلیس و بسته به شرایط شکل گرفتن آن ها، شامل کانی ها و مواد تشکیل دهنده متفاوتی هستند. سنگ یکی از مصالح ساختمانی در دسترس است که دارای انواع مختلف با مقاومت و کارایی متفاوت می باشد. سنگ های موجود در طبیعت عبارتند از: گرانیت، مرمر، تراورتن، کوارتزیت، مرمریت، ماسه سنگ، سنگ گابرو و سنگ دیوریت که در صنعت ساختمان سازی کاربرد فراوانی دارند.
در این صنعت از انواع سنگ های طبیعی یا خام و غیر طبیعی استفاده می شود. سنگ های طبیعی به سنگ های رودخانه ای، سنگ های لاشه ای، سنگ های لایه ای و سنگ های کوهی گفته می شود و سنگ های کار شده همان طور که از نام آن ها بر می آید به سنگ هایی گفته می شود که بسته به کاربردی که در ساختمان سازی دارند، بر روی آن ها کار می شود. از جمله این سنگ ها می توان به : سنگ لوحی، سنگ چند وجهی، سنگ قواره ای و سنگ دو تیشه اشاره نمود. سنگ ها مصالح مقاوم و با دوامی هستند که در ساخت تونل ها، پل ها، کف سازی، پی سازی، نماسازی، سنگ چینی، دکوراسیون داخلی و ساخت پله کاربرد دارند.
انواع مصالح ساختمانی: چوب
چوب یکی از مصالح ساختمانی طبیعی است که در طبیعت وجود دارد و بسیار گران قیمت می باشد. در بسیاری از ساختمان های امروزی نیز از چوب به عنوان متریالی مهم استفاده می شود و انواع گوناگون آن دارای کیفیت متفاوتی است. به همین دلیل مصارف و کاربرد انواع مختلف چوب، متفاوت است. شرایط رشد چوب یکی از مهم ترین عواملی است که در میزان کیفیت آن تاثیر می گذارد. چوب نیز مانند سنگ در دو نوع طبیعی و مصنوعی وجود دارد.
چوب طبیعی که همان چوب درختان جنگلی است و از رنگ و بافت طبیعی برخوردار می باشد، بسیار گرانقیمت است. چوب مصنوعی از فرآوری چوب طبیعی ایجاد می شود و در برابر نفوذ آب، حرارت، گرد و غبار مقاوم بوده و دارای تنوع بالایی نسبت به چوب طبیعی است. از این رو کاربرد آن در ساخت و ساز بیشتر و قیمت آن نسبت به چوب طبیعی مقرون بصرفه تر است. MDF، پلی وود، نئوپان و اچ دی اف نمونه هایی از چوب مصنوعی هستند. انواع چوب در ساخت درب و پنجره، اعضای باربر ساختمان، نماسازی بنا، کفپوش، دیوارپوش، راه پله و تیرهای چوبی کاربرد دارد.
انواع مصالح ساختمانی: خاک رس
خاک یکی از مصالح ساختمانی است که از ترکیب مواد عالی و معدنی ساخته می شود. خاک به طور کلی در اثر هوازدگی و تخریب سنگ ها به وجود می آید و در دو نوع چسبنده و غیر چسبنده وجود دارد که از دانه بندی ریز یا درشت برخوردار می باشد. خوب است بدانید لایه سطحی و در حقیقت اولین لایه از سطح زمین را خاک تشکیل می دهد. نوع خاک به شرایط آب و هوایی، نوع سنگ اولیه، فعالیت موجودات زنده و منطقه جغرافیایی بستگی دارد. خاک رس یکی از انواع خاک های چسبنده است که کاربرد زیادی در صنعت ساخت و ساز دارد و در نتیجه فرسایش سنگ های دگرگون و آذرین ایجاد می شود. خاک رس دارای دانه های بسیار ریز است و با عنوان کلوئید نیز معرفی و شناخته می شود.
از خاک رس به منظور کنترل دمای ساختمان استفاده می شود و کمک شایانی به یجاد پایداری گرما در ساختمان می نماید و استفاده از خاک رس تاثیر بسزایی در تثبیت گرما و سرما و کنترل دمای ساختمان دارد. سهولت استفاده و کندگیر بودن از ویژگی های خاک رسد بوده و به همین دلیل مصالحی از قبیل: آجر، کاشی، سرامیک، ملات گچ و خاک، سفته، ملات گل آهک، کاه گل و سفال از خاک رس ساخته می شوند.
انواع مصالح ساختمانی: بتن
بتن یکی دیگر از رایج ترین و پرکاربردترین مصالح ساختمانی است از ترکیب آب و سیمان پرتلند ایجاد می شود. ایجاد حباب در هنگام ساخت بتن از استقامت آن کاسته و برای جلوگیری از این اتفاق باید ویبراتورهای خاصی استفاده شود. بتن در انواع مختلفی از قبیل: بتن سبک و سنگین، بتن متخلل، هوادار، با مقاومت بالا، پلیمری و بتن خودمتراکم وجود دارد.
بتن سنگین از سنگدانه های سنگین تشکیل می شود و وزن آن 3 تا 4 هزار کیلوگرم بر متر مکعب است. بتن سبک دارای سنگدانه های سبک است و وزن آن حداکثر ۱۹۲۰ کیلوگرم بر متر مکعب می باشد. این نوع بتن در ساخت بلوک های بتنی کاربرد دارد. بتن متخلخل متشکل از روزنه ها و حفره های متعدد است که به منظور عبور آب یا هوا در آن ایجاد می شوند. بتن هوادار نوعی بتن یبک است که با استفاده از افزودنی های هوازا تولید می شود و کاربرد آن در مکان هایی است که امکان ذوب و انجماد بتن وجود دارد. مقاومت بتن با مقاومت بالا از ۴۰ مگاپاسکال بیشتر است و برای تولید آن باید نسبت آب به سیمان کم شود. این بتن دارای خواص مکانیکی بسیار بالاست. از این رو در برابر مواد شیمیایی بسیار مقاوم است.
در بتن پلیمری، مواد پلیمری برای اتصال سنگدانه های بتنی مورد استفاده قرار می گیرند و در تولید آن سیمان وجود ندارد. حجم حفره های بین سنگدانه ها با استفاده از مواد پلیمری بسیار کاهش می یابد. بتن خود متراکم بدون نیاز به ویبره تولید شده و برای بتن ریزی های حجیم مورد استفاده قرار می گیرد. به دلیل مقاومت بالایی که بتن دارد، از آن برای مقاوم سازی سازه و به طور کلی در ساخت پل ها، سدها، کف سازی ها، تونل ها و کفپوش استفاده می شود.
آهن آلات
ویژگی هایی مانند مقاومت بسیار بالا و قابلیت شکل پذیری باعث شده تا از آهن آلات در صنعت ساخت و ساز استفاده بسیاری شود. آهن آلات در صنعت ساختمان سازی معمولاً به صورت آلیاژهای آن کاربرد دارد. آلیاژهایی از قبیل: فولاد، مس، چدن و آلومینیوم برای این منظور مورد استفاده قرار می گیرند و هر کدام داری کاربرد متفاوتی هستند. با استفاده از آهن آلات، دوام و مقاومت سازه افزایش می یابد. لازم به ذکر است این مصالح ساختمانی در برابر زنگ زدگی و خوردگی مقاومت ندارند و برای جلوگیری از این امر باید روکش های مختلف برای آن استفاده شود. آهن آلات در ساخت انواع ابزارهای ساختمانی، تیر آهن، انواع ورق ها، انواع درب، نبشی ها و انواع میلگرد کاربرد دارد.
انواع مصالح ساختمانی: آجر
آجر که از پختن خشت در کوره با حرارت بالا تولید می شود یکی از پرکاربردترین مصالح ساختمانی است و همواره کاربرد زیادی در این صنعت داشته است و از قدیمی ترین مصالح ساختمانی به شمار می رود. از جمله کوره های آجرپزی می توان به: کوره هوفمن، کوره تونلی و کوره تنوره ای اشاره کرد. آجر در انواع مختلف و به شکل: آجر معمولی، سفالی، آجر جوش، نسوز و آجر سنگفرش تولید می شود.
آجر فشاری، آجر سفید و آجر قزاقی از جمله آجرهای معمولی هستند. وزن آجر سفالی نسبت به آجر معمولی کم تر است و در دو نوع سقفی و دیواری و به صورت سوراخ دار تولید می شود. آجر جوش مقاومت بالایی در برابر ضربه، لب پریدگی، سائیدگی، مواد شیمیایی، یخبندان و لب پر شدن دارد و حداکثر تا ۶ درصد آب را می تواند جذب کند. آجر نسوز در برابر حرارت بسیار مقاوم بوده و برای محیط هایی با میزان حرارت بالا مناسب است. خاک رس ذوب نشدنی ماده اصلی تشکیل دهنده این آجر است. در آجر نسوز هیچ گونه ماده قلیایی و یا آهک وجود نداشته و دارای رنگ های متنوعی است. آجر سنگفرش در برابر سایش و جذب آب مقاوم هستند و مناسب برای سنگفرش کردن و کف سازی می باشند.
گچ
یکی از مصالح ساختمانی بسیار پرکاربرد، گچ می باشد که به شکل پودری نرم و سفید رنگ است. گچ از سنگ گچ بدست می آید و هیچ ماده افزودنی دیگری در تولید آن مورد استفاده قرار نمی گیرد. انواع گچ عبارتند از: گچ سفیدکاری، گچ میکرونیزه، گچ عاج، گیپتون و سیوا. گچ سفیدکاری که به رنگ سفید است، یکی از گچ های مقرون به صرفه است که برای پوشش سطح و سفیدکاری دیوارها مورد استفاده قرار می گیرد. گچ میکرونیزه نوعی از گچ است که از فرآوری گچ معمولی ایجاد شده و برای کشته کشی، سفیدکاری و گچ بری کاربرد دارد که البته در این روزها استفاده زیادی از آن نمی شود. گچ عاج دارای دانه بندی بسیار ریز با زمان گیرش طولانی است. به همین دلیل از آن به منظور کشته کشی بنا و ساخت پنل های پیش ساخته گچی استفاده می شود.
گچ گیپتون چسبندگی بالایی در مقایسه با سایر گچ ها دارد و آن را می توان بر روی انواع سطوح از قبیل بلوک های بتنی، سطوح فومی و سطوح بتنی متخلخل اجرا کرد. گچ سیوا مقاومت خوبی در برابر رطوبت داشته و مانع از انتقال حرارت و صوت می شود. گچ سیوا از ترکیب گچ میکرونیزه با سایر افزودنی ها تولید شده و مناسب برای زیرکاری است. گچ به طور کلی در دسته مصالح زودگیر قرار داشته و در ساخت ملات، سفیدکاری سقف و دیوارهای ساختمان، ساخت پنل های پیش ساخته و المان های دکوراتیو کاربرد دارد.
انواع مصالح ساختمانی: سیمان
سیمان پر مصرف ترین مصالح ساختمانی است که با ترکیب مواد آهکی مانند آلومینیوم اکسید و سیلیسیم تولید می شود. سیمان به صورت پودری بسیار نرم است و به صورت فله ای و یا بسته بندی به بازار عرضه می شود. در صورت ترکیب سیمان با آب، ماده ای سخت ایجاد می شود که بتن نام دارد و همان طور که گفته شد برای مقاوم سازی سازه ها مورد استفاده قرار می گیرد.
سیمان در انواع مختلف: سیمان پرتلند، سیمان رنگی و نسوز وجود دارد. سیمان پرتلند یکی از انواع مرغوب سیمان است که کاربرد ویژه ای در صنعت ساخت و ساز دارد. سیمان پرتلند در 5 نوع وجود دارد که هر کدام ویژگی و کاربرد خاص خود را دارند. سیمان رنگی همان سیمان سفید است که به آن رنگدانه اضافه می شود و منجر به ایجاد سطحی صاف و یکدست می گردد. به همین دلیل از سیمان سفید برای پوشش نمای ساختمان بسیار استفاده می شود. این سیمان دارای مقاومت مکانیکی بالایی است و ترک نمی خورد. سیمان نسوز مقاومت بالایی در برابر حرارت های بالا و شوک حرارتی، مواد خورنده، سولفات ها، سائیدگی، ضربه و آب های اسیدی دارد و زودگیرتر از سیمان پرتلند است. از سیمان در ساخت قطعات از پیش ساخته، ساخت تونل ها و پل ها، راه سازی و تولید بتن استفاده می شود.
ملات
ملات یکی دیگر از مصالح ساختمانی پرمصرف در ساختمان سازی است که از ترکیب چند ماده ایجاد شده و بسیار چسبنده است و به منظور بهم چسباندن سایر مصالح به یکدیگر مورد استفاده قرار می گیرد. بیشترین حجم مخلوط ملات را ماده پر کننده تشکیل می دهد و ماده چسباننده جزء دیگر ملات می باشد. علاوه بر این مواد از مواد افزودنی مانند: هواسازها، روان کننده ها، مواد پوزولانی، رنگدانه ها و مواد نگهدارنده آب نیز به ملات اضافه می شود تا خواص ملات افزایش یابد.
ملات ها نیز مانند بسیاری از مصالح ساختمانی دارای انواع مختلفی هستند که کاربردهای متفاوتی را در صنعت ساخت و ساز دارند. به طور کلی ملات ها را می توان به سه دسته ملات آبی، ملات هوایی و ملات ویژه تقسیم کرد. ملات آبی در محیط های آبی کاربرد دارد و در مجاورت با آب تبدیل به ماده ای سخت می شوند. ملات ماسه و آهک، ملات ماسه و سیمان و ملات خاک شنی و آهک از این دسته هستند. ملات کاه گل و ملات گچ و خاک از جمله ملات های هوایی هستند که در برابر هوا خود را گرفته و خشک می شوند.
برای تولید ملات های ویژه باید مواد افزودنی خاصی را به ملات های معمولی اضافه کرد تا بدین وسیله قابل استفاده در مکان ها و پروژهای مختلف باشند. ملات سیمان و یا آهک پوزولانی از جمله ملات های ویژه هستند که مواد پوزولانی به آن ها اضافه شده و آن ها را در برابر مواد شیمیایی و حمله سولفات ها بسیار مقاوم می کند. در صورت افزودن مواد آب بند به ملات می توان ملات را در مکان های در معرض آب مانند منابع آبی یا استخرها مورد استفاده قرار داد.
انواع مصالح ساختمانی: شیشه
شیشه یکی دیگر از مصالح ساختمانی پرکاربرد و ماده ای شفاف با قابلیت عبور نور است. ماسه و سیلیکات ها مواد اصلی تشکیل دهنده شیشه هستند. برای افزایش مقاومت شیشه و کاهش خاصیت شکنندگی آن از تثبیت کننده ها در تولید آن استفاده می گردد. شیشه دارای انواع مختلفی از قبیل: شیشه رنگی، شیشه دوجداره، شیشه نشکن، شیشه ضد آتش، شیشه سکوریت، شیشه خم، شیشه رفلکس و شیشه هوشمند مات شونده است که هر کدام کاربرد ویژه خود را دارند.
از شیشه هوشمند مات شونده امروزه در خانه های هوشمند استفاده می شود و جالب است بدانید این شیشه نور ورودی به ساختمان را تنظیم می کند و موجب کاهش هزینه های گرمایشی و سرمایشی ساختمان می شوند. شیشه رنگی دارای تنوع رنگی زیادی است و میزان جذب نور آن بسیار زیاد است. شیشه رفلکس که عملکرد آن مانند آینه است، در روز از دیده شدن درون ساختمان جلوگیری می کند. شیشه رفلکس همچنین منعکس کننده طیف های نور است و از ورود آن به ساختمان جلوگیری می کند. شیشه دوجداره از کنار هم قرار گرفتن دو لایه شیشه که فضای بین آن ها با گاز آرگون پر شده ساخته می شود و نقش عایق صوتی و حرارتی را ایفا می کند. این شیشه ها اتلاف انرژی را تا حد زیادی کاهش می دهند.
شیشه لمینت یا نشکن در اثر وارد آمدن ضربه، خرد نمی شود. چرا که بین لایه های این شیشه یک لایه نایلونی قرار دارد که منجر به در کنار هم قرار گرفتن خرده شیشه ها می شود. شیشه لمینت در حقیقت مقاوم ترین نوع شیشه است و تحت فشار و گرما توسط لایه های نایلونی بهم چسبیده تولید می شود.
نکته
شیشه سکوریت در اثر حرارت و سرد شدن ناگهانی تولید شده و برای مکان هایی که مقاومت در برابر حرارت و ایمنی اهمیت دارد، کاربرد دارند. از این شیشه همچنین در ساخت درب های بدون قاب و یا مکان هایی که حفظ ایمنی انسان اهمیت دارد، استفاده می شود. شیشه خم به شکل قوس است و در ساخت پنل های جداره راه پله کاربرد دارد و به زیباسازی فضا کمک شایانی می کند.
به طور کلی شیشه در ساخت درب و پنجره، نماکاری ساختمان، ساخت آینه، ساخت نورگیر، کاشی شیشه ای، بلوک شیشه ای و المان های دکوراتیو استفاده می شود. این روزها شیشه دوجداره در ساخت درب و پنجره و شیشه رفلکس برای نمای ساختمان مورد استفاده قرار می گیرد. کرتین وال یکی از نمونه های نمای تمام شیشه ای با جلوه بی نظیر است که هم به سازه و هم به فضای شهری زیبایی خاصی می بخشد.
معرفی مصالح نوین ساختمانی
پیشرفت علم و تکنولوژی باعث شده تا شاهد استفاده از شیوه های نوین در ساخت مصالح ساختمانی باشیم و بدین واسطه کیفیت و دوام مصالح نیز روز به روز افزایش می یابد. این موضوع باعث می شود تا عمر سازه ها طولانی تر و دوام آن ها بیشتر شود. تکنولوژی نانو یکی از تکنولوژی هایی است که امروه در تولید مصالح گوناگون کاربرد دارد. مصالحی که با استفاده از این تکنولوژی تولید می شوند از کیفیت و مقاومت بیشتری در برابر عوامل مختلف از جمله: تغییرات آب و هوایی، فرسودگی، زنگ زدگی، تخریب، نفوذ آب و حمله سولفات ها برخوردارند و جایگزن بسیار خوبی برای مصالح ساختمانی سنتی هستند.
مصالح نانو در ساخت سازه های هوشمند نیز کاربرد بسیاری دارند و به اجرای اصول بهینه سازی مصرف انرژی نیز کمک بسیاری می کنند. این مصالح هوشمند و نوین دارای قابلیت های منحصر به فردی هستند و در ادامه به معرفی آن ها می پردازیم:
شیشه مات شونده هوشمند، پانل کامپوزیت آلومینیومی
یکی از جدیدترین مصالح هوشمند ساختمانی، شیشه مات شونده هوشمند است و از هدررفت انرژی تا حد زیادی جلوگیری می کند. بدین ترتیب که با توجه به نور و حرارت مورد نیاز ساختمان مات یا روشن می شود. از این شیشه ها برای ساخت درب و پنجره و همچنین پارتیشن ها استفاده می شود. پانل های آلومینیومی متشکل از دو ورق آلومینیوم هستند و بین آن ها پلی اتیلن قرار دارد. مقاومت بسیار بالا در برابر حرارت، انجماد، آب و ضربه از ویژگی های این پانل ها است و در نماسازی ساختمان کاربرد دارند.
بتن اسفنجی، پانل های گچی پیش ساخته
بتن اسفنجی یکی از مصالح ساختمانی نوین و هوشمند است که دارای حفره های خالی می باشد و آب را به خود جذب و از خود خارج می کند. مواد سازنده بتن اسفنجی عبارتند از: خاکستر بادی، گاز سیلیس و سرباره که باعث می شوند این بتن در برابر ترک خوردگی و تخریب مقاوم باشد. از بتن اسفنجی در زیرسازی چمن ها و هدایت آب باران به سطوح زیرزمینی استفاده می شود. پانل های گچی پیش ساخته برای ساخت دیوارهای کاذب کاربرد داشته و به عنوان نوعی عایق صوتی و حرارتی مورد استفاده قرار می گیرند و از انتقال گرمای ساختمان و سر و صدا جلوگیری می کنند.
ورق پلی کربنات، کاشی حرارتی
این مصالح ساختمانی ساخته شده از ترموپلاستیک هستند و جایگزین بسیار خوبی برای شیشه می باشند. ورق های پلی کربنات بسیار سبک بوده و درارای رنگ بندی بسیار متنوع می باشند. این مواد از مقاومت بالایی در برابر اشعه های مضر خورشید برخوردار بوده از عبور آن ها به داخل ساختمان جلوگیری می کنند و در اجرای سقف کاذب کاربرد دارند. کاشی حرارتی یکی از انواع کاشی است که رنگ آن با تغییر دمای محیط، تغییر می کند و در دسته مصالح هوشمند دکوراتیو قرار دارند. این کاشی را در آشپزخانه و حمام مورد استفاده قرار می دهند و مانند یک عایق عمل می کند که استحکام و دوام بالایی دارد.
ویژگی های مصالح پایدار
استفاده بی رویه و نادرست از برخی مصالح ساختمانی تجدیدناپذیر باعث می شود تا منابع آن ها تمام شده و آیندگان از داشتن این مصالح محروم شوند. به طور کلی مصالح ساختمانی تاثیر قابل توجهی بر چرخه محیط زیست دارند و منجر به ایجاد و یا پرهیز از خطرات زیست محیطی می شوند. استخراج این مواد از طبیعت و تخریب آن ها باعث ایجاد آلودگی های بی شماری شده که بر زمین و جو آن تاثیرات مخربی دارد. از این باید در صنعت ساخت و ساز انتخاب مصالح پایدار بسیار مورد توجه قرار گیرد تا بدین ترتیب خطرات زیست محیطی کاهش یابد.
توجه داشته باشید، تولید و بهره برداری از مصالح پایدار باید به گونه ای باشد که از نظر انرژی کارآمد باشند. هیچ گونه آلودگی زیست محیطی دائمی در طول عمر این مصالح نباید رخ بدهد و پس از استفاده باید از قابلیت تخریب برخوردار باشند. مصالح پایدار بسیار مقرون بصرفه هستند و استفاده از آن ها کاهش هزینه ها را به همراه خواهد داشت. مصالح پایدار باید در چرخه طبیعت قرار گیرند، غیر سمی بوده و هیچ نوع آلودگی ایجاد نکنند. این مصالح باید از ویژگی بازیافت پذیری برخوردار بوده و هرگز نباید تبدیل به ترکیب های تجزیه ناپذیر گردند. توجه داشته باشید با استفاده از مصالح پایدار می توان کیفیت هوای ساختمان را بهبود بخشید. البته تمام جوانب مربوط به چرخه عمر آن ها باید مورد ارزیابی قرار گیرد:
فاکتورهای مهم در ارزیابی مصالح پایدار
معیارهای سلامتی و زیست محیطی عبارتند از: سازگاری با اصول زیست محیطی، روش استخراج مواد اولیه، انرژی پنهان و تاثیر مصالح بر وضعیت هوا، قابلیت بازیافت و میزان هدر رفت مصالح تامین آسایش و آرامش ساکنین، پتانسیل اسیدسازی، اثر چرخه حیاط مصالح، تخریب لایه اوزون، گرمای ناشی از گازهای گلخانه ای، تغییر در محیط طبیعی، آلودگی آب و هوا، تولید مواد سمی، ایمنی در برابر آتش، ایمنی افراد حین استفاده و همچنین کیفیت هوای داخل ساختمان.
معیارهای تکنیکی عبارتند از: دوام، مقاومت و حداکثر میزان عمر مصالح، سهولت استفاده در ساخت و ساز، استحکام در برابر تخریب و مقاومت در برابر حرارت و آتش، قابلیت نگهداری، تکنیک های فنی، خاصیت آکوستیک، وزن و جرم مصالح و همچنین قابلیت سازه ای.
معیارهای اقتصادی و اجتماعی عبارتند از: تامین امنیت و سلامتی برای افراد جامعه، زیبایی و جلوه ظاهری، هزینه نگهداری و هزینه دورریز مصالح، هزینه مالکیت، به کارگیری مصالح بومی، تطبیق با سنت ها و فرهنگ ها، سازگاری با اصول زیبایی شناسی، فاکتورهای حسی، هزینه نیروی کار، هزینه تعمیرات، و حمل و نقل و هزینه چرخه حیات.
معیارهای مدیریت طراحی عباتند از: خلاقیت و ایده پردازی، ذوق و سلیقه معمار، فاکتورهای جغرافیایی و آب و هوایی، قابلیت دسترسی و همچنین قابلیت تولید سفارشی.
قیمت مصالح ساختمانی
تنوع مصالح ساختمانی و همچنین کاربرد آن ها در صنعت ساخت و ساز بسیار متنوع و متفاوت است. هر کدام از مصالح ساختمانی با توجه به ویژگی ها و کاربری هایی که دارند از قیمت های متفاوتی برخوردارند و فاکتورهای بی شماری در تعیین قیمت آن ها دخیل می باشند. از جمله این فاکتورها می توان به: خواص فیزیکی و شیمیایی و مکانیکی مصالح، جرم و حجم و چگالی، مقاومت اسیدی و قلیایی آن ها، مقاومت در برابر خوردگی و در برابر گازها و هوازدگی، خاصیت ارتجاعی و خزش، مقاومت فشاری و درجه سختی و همچنین کرنش آن ها اشاره کرد.
منبع این نوشته: خانه معماری

آشنایی با انواع مصالح ساختمانی و کاربرد آن ها

بنابر نوشته سایت archome.ir
در این مطلب از خانه معماری قصد داریم شما عزیزان را با انواع مصالح ساختمانی و کاربرد آن ها آشنا کنیم. با ما همراه باشید.
مصالح ساختمانی چیست؟
مصالح ساختمانی، متریال هایی است که در احداث و تولید سازه های مختلف مورد استفاده قرار می گیرند و به صورت طبیعی و یا مصنوعی، خام یا ترکیبی وجود دارند. ویژگی های هر کدام از این مصالح منحصر بفرد می باشد. توجه داشته باشید، برای ترسیم نقشه های ساختمانی و همچنین اجرای آن ها باید با تمامی مصالح مورد نیاز در ساخت و ساز آشنا بود تا بدین ترتیب بتوان سازه ای مقاوم و با دوام احداث نمود. از جمله رایج ترین و قدیمی ترین مصالح ساختمانی می توان به : چوب، سیمان، فلز، آجر و بتن اشاره کرد.
متریال هایی که از مقاومت بسیار بالا و هزینه مقرون بصرفه برخوردار بوده و از گذشته تا به امروز در پروژه های مختلف از آن ها استفاده می شود. امروزه مصالحی تولید و به بازار عرضه می شوند که از قابلیت ها و مزایای بی شماری برخوردارند و در برخی موارد، مصالح قدیمی را منسوخ کرده اند. لازم به ذکر است، مقاومت و کارایی مصالح، استفاده از آن ها را در قسمت های مختلف ساختمان تعیین می کند. در ادامه به معرفی و بررسی مصالح بر اساس جنس و نحوه تولید آن ها می پردازیم:
معرفی انواع مصالح ساختمانی
بر اساس جنس: مصالح ساختمانی بر اساس جنس آن ها به دو دسته کلی مرکب و ساده تقسیم می شوند:
مصالح ساده که با عنوان مصالح طبیعی یا مصنوعی نیز معرفی و شناخته می شوند به مصالحی اطلاق می شود که از مواد تشکیل دهنده مشابه تولید شوند. از این دسته مصالح می توان به : ن، آجر، سیمان و بلوک اشاره کرد. مصالح مرکب نیز به دو صورت طبیعی و یا مصنوعی وجود دارند که متشکل از چندین متریال هستند و از این دسته مصالح می توان به: انواع ملات، بتن و ایزوگام اشاره نمود.
بر اساس نحوه تولید: شیوه تولید مصالح ساختمانی، متفاوت است و به طور کلی به دو دسته پیش ساخته و درجا تقسیم می شوند:
مصالح پیش ساخته در کارخانه یا کارگاه های مختلف تولید شده و پس از تولید به محل اجرای پروژه انتقال می یابند. این مصالح از هزینه های کلی پروژه و زمان اجرای آن و همچنین از میزان ضایعات ساخت و ساز کاسته و بدین ترتیب به نوعی در دسته مصالح دوستدار محیط زیست قرار می گیرند. لازم است بدانید مصالح پیش ساخته در برابر اعمال تغییرات ممکن است انعطاف پذیری لازم را نداشته باشند. همچنین مراحل اولیه طراحی و تولید آن ها بسیار زمان بر است ولی مزایا و کارایی این مصالح، امروزه آن ها را به مصالحی رایج در صنعت ساختمان سازی تبدیل کرده است. از جمله این مصالح می توان به دال بتنی پیش ساخته، دیوارهای بتنی پیش ساخته، پانل های گچی پیش ساخته، کاشی و سرامیک، انواع بلوک و آجر اشاره کرد.
مصالح ساختمانی درجا به مصالحی گفته می شود که تولید آن در محل اجرای پروژه های ساخت و ساز صورت گرفته و مورد استفاده قرار می گیرند. انواع ملات، قیرگونی درجا، اسکلت ساختمان، چهارچوب درجا و بتن درجا از جمله این مصالح هستند.
 

 
کاربرد انواع مصالح ساختمانی
 
سنگ
سنگ از گذشته تا به امروز در صنعت ساخت وساز مورد استفاده بوده و هست. سنگ ها مواد جامد و سختی هستند که از پیوند یک یا چند کانی ایجاد شده و در سه نوع آذرین، رسوبی و دگرگون وجود دارند. سیلیس عنصر اصلی تمام سنگ های موجود بر روی کره زمین است و علاوه بر سیلیس و بسته به شرایط شکل گرفتن آن ها، شامل کانی ها و مواد تشکیل دهنده متفاوتی هستند. سنگ یکی از مصالح ساختمانی در دسترس است که دارای انواع مختلف با مقاومت و کارایی متفاوت می باشد. سنگ های موجود در طبیعت عبارتند از: گرانیت، مرمر، تراورتن، کوارتزیت، مرمریت، ماسه سنگ، سنگ گابرو و سنگ دیوریت که در صنعت ساختمان سازی کاربرد فراوانی دارند.
در این صنعت از انواع سنگ های طبیعی یا خام و غیر طبیعی استفاده می شود. سنگ های طبیعی به سنگ های رودخانه ای، سنگ های لاشه ای، سنگ های لایه ای و سنگ های کوهی گفته می شود و سنگ های کار شده همان طور که از نام آن ها بر می آید به سنگ هایی گفته می شود که بسته به کاربردی که در ساختمان سازی دارند، بر روی آن ها کار می شود. از جمله این سنگ ها می توان به : سنگ لوحی، سنگ چند وجهی، سنگ قواره ای و سنگ دو تیشه اشاره نمود. سنگ ها مصالح مقاوم و با دوامی هستند که در ساخت تونل ها، پل ها، کف سازی، پی سازی، نماسازی، سنگ چینی، دکوراسیون داخلی و ساخت پله کاربرد دارند.
انواع مصالح ساختمانی: چوب
چوب یکی از مصالح ساختمانی طبیعی است که در طبیعت وجود دارد و بسیار گران قیمت می باشد. در بسیاری از ساختمان های امروزی نیز از چوب به عنوان متریالی مهم استفاده می شود و انواع گوناگون آن دارای کیفیت متفاوتی است. به همین دلیل مصارف و کاربرد انواع مختلف چوب، متفاوت است. شرایط رشد چوب یکی از مهم ترین عواملی است که در میزان کیفیت آن تاثیر می گذارد. چوب نیز مانند سنگ در دو نوع طبیعی و مصنوعی وجود دارد.
چوب طبیعی که همان چوب درختان جنگلی است و از رنگ و بافت طبیعی برخوردار می باشد، بسیار گرانقیمت است. چوب مصنوعی از فرآوری چوب طبیعی ایجاد می شود و در برابر نفوذ آب، حرارت، گرد و غبار مقاوم بوده و دارای تنوع بالایی نسبت به چوب طبیعی است. از این رو کاربرد آن در ساخت و ساز بیشتر و قیمت آن نسبت به چوب طبیعی مقرون بصرفه تر است. MDF، پلی وود، نئوپان و اچ دی اف نمونه هایی از چوب مصنوعی هستند. انواع چوب در ساخت درب و پنجره، اعضای باربر ساختمان، نماسازی بنا، کفپوش، دیوارپوش، راه پله و تیرهای چوبی کاربرد دارد.
انواع مصالح ساختمانی: خاک رس
خاک یکی از مصالح ساختمانی است که از ترکیب مواد عالی و معدنی ساخته می شود. خاک به طور کلی در اثر هوازدگی و تخریب سنگ ها به وجود می آید و در دو نوع چسبنده و غیر چسبنده وجود دارد که از دانه بندی ریز یا درشت برخوردار می باشد. خوب است بدانید لایه سطحی و در حقیقت اولین لایه از سطح زمین را خاک تشکیل می دهد. نوع خاک به شرایط آب و هوایی، نوع سنگ اولیه، فعالیت موجودات زنده و منطقه جغرافیایی بستگی دارد. خاک رس یکی از انواع خاک های چسبنده است که کاربرد زیادی در صنعت ساخت و ساز دارد و در نتیجه فرسایش سنگ های دگرگون و آذرین ایجاد می شود. خاک رس دارای دانه های بسیار ریز است و با عنوان کلوئید نیز معرفی و شناخته می شود.
از خاک رس به منظور کنترل دمای ساختمان استفاده می شود و کمک شایانی به یجاد پایداری گرما در ساختمان می نماید و استفاده از خاک رس تاثیر بسزایی در تثبیت گرما و سرما و کنترل دمای ساختمان دارد. سهولت استفاده و کندگیر بودن از ویژگی های خاک رسد بوده و به همین دلیل مصالحی از قبیل: آجر، کاشی، سرامیک، ملات گچ و خاک، سفته، ملات گل آهک، کاه گل و سفال از خاک رس ساخته می شوند.
انواع مصالح ساختمانی: بتن
بتن یکی دیگر از رایج ترین و پرکاربردترین مصالح ساختمانی است از ترکیب آب و سیمان پرتلند ایجاد می شود. ایجاد حباب در هنگام ساخت بتن از استقامت آن کاسته و برای جلوگیری از این اتفاق باید ویبراتورهای خاصی استفاده شود. بتن در انواع مختلفی از قبیل: بتن سبک و سنگین، بتن متخلل، هوادار، با مقاومت بالا، پلیمری و بتن خودمتراکم وجود دارد.
بتن سنگین از سنگدانه های سنگین تشکیل می شود و وزن آن 3 تا 4 هزار کیلوگرم بر متر مکعب است. بتن سبک دارای سنگدانه های سبک است و وزن آن حداکثر ۱۹۲۰ کیلوگرم بر متر مکعب می باشد. این نوع بتن در ساخت بلوک های بتنی کاربرد دارد. بتن متخلخل متشکل از روزنه ها و حفره های متعدد است که به منظور عبور آب یا هوا در آن ایجاد می شوند. بتن هوادار نوعی بتن یبک است که با استفاده از افزودنی های هوازا تولید می شود و کاربرد آن در مکان هایی است که امکان ذوب و انجماد بتن وجود دارد. مقاومت بتن با مقاومت بالا از ۴۰ مگاپاسکال بیشتر است و برای تولید آن باید نسبت آب به سیمان کم شود. این بتن دارای خواص مکانیکی بسیار بالاست. از این رو در برابر مواد شیمیایی بسیار مقاوم است.
در بتن پلیمری، مواد پلیمری برای اتصال سنگدانه های بتنی مورد استفاده قرار می گیرند و در تولید آن سیمان وجود ندارد. حجم حفره های بین سنگدانه ها با استفاده از مواد پلیمری بسیار کاهش می یابد. بتن خود متراکم بدون نیاز به ویبره تولید شده و برای بتن ریزی های حجیم مورد استفاده قرار می گیرد. به دلیل مقاومت بالایی که بتن دارد، از آن برای مقاوم سازی سازه و به طور کلی در ساخت پل ها، سدها، کف سازی ها، تونل ها و کفپوش استفاده می شود.
آهن آلات
ویژگی هایی مانند مقاومت بسیار بالا و قابلیت شکل پذیری باعث شده تا از آهن آلات در صنعت ساخت و ساز استفاده بسیاری شود. آهن آلات در صنعت ساختمان سازی معمولاً به صورت آلیاژهای آن کاربرد دارد. آلیاژهایی از قبیل: فولاد، مس، چدن و آلومینیوم برای این منظور مورد استفاده قرار می گیرند و هر کدام داری کاربرد متفاوتی هستند. با استفاده از آهن آلات، دوام و مقاومت سازه افزایش می یابد. لازم به ذکر است این مصالح ساختمانی در برابر زنگ زدگی و خوردگی مقاومت ندارند و برای جلوگیری از این امر باید روکش های مختلف برای آن استفاده شود. آهن آلات در ساخت انواع ابزارهای ساختمانی، تیر آهن، انواع ورق ها، انواع درب، نبشی ها و انواع میلگرد کاربرد دارد.
انواع مصالح ساختمانی: آجر
آجر که از پختن خشت در کوره با حرارت بالا تولید می شود یکی از پرکاربردترین مصالح ساختمانی است و همواره کاربرد زیادی در این صنعت داشته است و از قدیمی ترین مصالح ساختمانی به شمار می رود. از جمله کوره های آجرپزی می توان به: کوره هوفمن، کوره تونلی و کوره تنوره ای اشاره کرد. آجر در انواع مختلف و به شکل: آجر معمولی، سفالی، آجر جوش، نسوز و آجر سنگفرش تولید می شود.
آجر فشاری، آجر سفید و آجر قزاقی از جمله آجرهای معمولی هستند. وزن آجر سفالی نسبت به آجر معمولی کم تر است و در دو نوع سقفی و دیواری و به صورت سوراخ دار تولید می شود. آجر جوش مقاومت بالایی در برابر ضربه، لب پریدگی، سائیدگی، مواد شیمیایی، یخبندان و لب پر شدن دارد و حداکثر تا ۶ درصد آب را می تواند جذب کند. آجر نسوز در برابر حرارت بسیار مقاوم بوده و برای محیط هایی با میزان حرارت بالا مناسب است. خاک رس ذوب نشدنی ماده اصلی تشکیل دهنده این آجر است. در آجر نسوز هیچ گونه ماده قلیایی و یا آهک وجود نداشته و دارای رنگ های متنوعی است. آجر سنگفرش در برابر سایش و جذب آب مقاوم هستند و مناسب برای سنگفرش کردن و کف سازی می باشند.
گچ
یکی از مصالح ساختمانی بسیار پرکاربرد، گچ می باشد که به شکل پودری نرم و سفید رنگ است. گچ از سنگ گچ بدست می آید و هیچ ماده افزودنی دیگری در تولید آن مورد استفاده قرار نمی گیرد. انواع گچ عبارتند از: گچ سفیدکاری، گچ میکرونیزه، گچ عاج، گیپتون و سیوا. گچ سفیدکاری که به رنگ سفید است، یکی از گچ های مقرون به صرفه است که برای پوشش سطح و سفیدکاری دیوارها مورد استفاده قرار می گیرد. گچ میکرونیزه نوعی از گچ است که از فرآوری گچ معمولی ایجاد شده و برای کشته کشی، سفیدکاری و گچ بری کاربرد دارد که البته در این روزها استفاده زیادی از آن نمی شود. گچ عاج دارای دانه بندی بسیار ریز با زمان گیرش طولانی است. به همین دلیل از آن به منظور کشته کشی بنا و ساخت پنل های پیش ساخته گچی استفاده می شود.
گچ گیپتون چسبندگی بالایی در مقایسه با سایر گچ ها دارد و آن را می توان بر روی انواع سطوح از قبیل بلوک های بتنی، سطوح فومی و سطوح بتنی متخلخل اجرا کرد. گچ سیوا مقاومت خوبی در برابر رطوبت داشته و مانع از انتقال حرارت و صوت می شود. گچ سیوا از ترکیب گچ میکرونیزه با سایر افزودنی ها تولید شده و مناسب برای زیرکاری است. گچ به طور کلی در دسته مصالح زودگیر قرار داشته و در ساخت ملات، سفیدکاری سقف و دیوارهای ساختمان، ساخت پنل های پیش ساخته و المان های دکوراتیو کاربرد دارد.
انواع مصالح ساختمانی: سیمان
سیمان پر مصرف ترین مصالح ساختمانی است که با ترکیب مواد آهکی مانند آلومینیوم اکسید و سیلیسیم تولید می شود. سیمان به صورت پودری بسیار نرم است و به صورت فله ای و یا بسته بندی به بازار عرضه می شود. در صورت ترکیب سیمان با آب، ماده ای سخت ایجاد می شود که بتن نام دارد و همان طور که گفته شد برای مقاوم سازی سازه ها مورد استفاده قرار می گیرد.
سیمان در انواع مختلف: سیمان پرتلند، سیمان رنگی و نسوز وجود دارد. سیمان پرتلند یکی از انواع مرغوب سیمان است که کاربرد ویژه ای در صنعت ساخت و ساز دارد. سیمان پرتلند در 5 نوع وجود دارد که هر کدام ویژگی و کاربرد خاص خود را دارند. سیمان رنگی همان سیمان سفید است که به آن رنگدانه اضافه می شود و منجر به ایجاد سطحی صاف و یکدست می گردد. به همین دلیل از سیمان سفید برای پوشش نمای ساختمان بسیار استفاده می شود. این سیمان دارای مقاومت مکانیکی بالایی است و ترک نمی خورد. سیمان نسوز مقاومت بالایی در برابر حرارت های بالا و شوک حرارتی، مواد خورنده، سولفات ها، سائیدگی، ضربه و آب های اسیدی دارد و زودگیرتر از سیمان پرتلند است. از سیمان در ساخت قطعات از پیش ساخته، ساخت تونل ها و پل ها، راه سازی و تولید بتن استفاده می شود.
ملات
ملات یکی دیگر از مصالح ساختمانی پرمصرف در ساختمان سازی است که از ترکیب چند ماده ایجاد شده و بسیار چسبنده است و به منظور بهم چسباندن سایر مصالح به یکدیگر مورد استفاده قرار می گیرد. بیشترین حجم مخلوط ملات را ماده پر کننده تشکیل می دهد و ماده چسباننده جزء دیگر ملات می باشد. علاوه بر این مواد از مواد افزودنی مانند: هواسازها، روان کننده ها، مواد پوزولانی، رنگدانه ها و مواد نگهدارنده آب نیز به ملات اضافه می شود تا خواص ملات افزایش یابد.
ملات ها نیز مانند بسیاری از مصالح ساختمانی دارای انواع مختلفی هستند که کاربردهای متفاوتی را در صنعت ساخت و ساز دارند. به طور کلی ملات ها را می توان به سه دسته ملات آبی، ملات هوایی و ملات ویژه تقسیم کرد. ملات آبی در محیط های آبی کاربرد دارد و در مجاورت با آب تبدیل به ماده ای سخت می شوند. ملات ماسه و آهک، ملات ماسه و سیمان و ملات خاک شنی و آهک از این دسته هستند. ملات کاه گل و ملات گچ و خاک از جمله ملات های هوایی هستند که در برابر هوا خود را گرفته و خشک می شوند.
برای تولید ملات های ویژه باید مواد افزودنی خاصی را به ملات های معمولی اضافه کرد تا بدین وسیله قابل استفاده در مکان ها و پروژهای مختلف باشند. ملات سیمان و یا آهک پوزولانی از جمله ملات های ویژه هستند که مواد پوزولانی به آن ها اضافه شده و آن ها را در برابر مواد شیمیایی و حمله سولفات ها بسیار مقاوم می کند. در صورت افزودن مواد آب بند به ملات می توان ملات را در مکان های در معرض آب مانند منابع آبی یا استخرها مورد استفاده قرار داد.
انواع مصالح ساختمانی: شیشه
شیشه یکی دیگر از مصالح ساختمانی پرکاربرد و ماده ای شفاف با قابلیت عبور نور است. ماسه و سیلیکات ها مواد اصلی تشکیل دهنده شیشه هستند. برای افزایش مقاومت شیشه و کاهش خاصیت شکنندگی آن از تثبیت کننده ها در تولید آن استفاده می گردد. شیشه دارای انواع مختلفی از قبیل: شیشه رنگی، شیشه دوجداره، شیشه نشکن، شیشه ضد آتش، شیشه سکوریت، شیشه خم، شیشه رفلکس و شیشه هوشمند مات شونده است که هر کدام کاربرد ویژه خود را دارند.
از شیشه هوشمند مات شونده امروزه در خانه های هوشمند استفاده می شود و جالب است بدانید این شیشه نور ورودی به ساختمان را تنظیم می کند و موجب کاهش هزینه های گرمایشی و سرمایشی ساختمان می شوند. شیشه رنگی دارای تنوع رنگی زیادی است و میزان جذب نور آن بسیار زیاد است. شیشه رفلکس که عملکرد آن مانند آینه است، در روز از دیده شدن درون ساختمان جلوگیری می کند. شیشه رفلکس همچنین منعکس کننده طیف های نور است و از ورود آن به ساختمان جلوگیری می کند. شیشه دوجداره از کنار هم قرار گرفتن دو لایه شیشه که فضای بین آن ها با گاز آرگون پر شده ساخته می شود و نقش عایق صوتی و حرارتی را ایفا می کند. این شیشه ها اتلاف انرژی را تا حد زیادی کاهش می دهند.
شیشه لمینت یا نشکن در اثر وارد آمدن ضربه، خرد نمی شود. چرا که بین لایه های این شیشه یک لایه نایلونی قرار دارد که منجر به در کنار هم قرار گرفتن خرده شیشه ها می شود. شیشه لمینت در حقیقت مقاوم ترین نوع شیشه است و تحت فشار و گرما توسط لایه های نایلونی بهم چسبیده تولید می شود.
نکته
شیشه سکوریت در اثر حرارت و سرد شدن ناگهانی تولید شده و برای مکان هایی که مقاومت در برابر حرارت و ایمنی اهمیت دارد، کاربرد دارند. از این شیشه همچنین در ساخت درب های بدون قاب و یا مکان هایی که حفظ ایمنی انسان اهمیت دارد، استفاده می شود. شیشه خم به شکل قوس است و در ساخت پنل های جداره راه پله کاربرد دارد و به زیباسازی فضا کمک شایانی می کند.
به طور کلی شیشه در ساخت درب و پنجره، نماکاری ساختمان، ساخت آینه، ساخت نورگیر، کاشی شیشه ای، بلوک شیشه ای و المان های دکوراتیو استفاده می شود. این روزها شیشه دوجداره در ساخت درب و پنجره و شیشه رفلکس برای نمای ساختمان مورد استفاده قرار می گیرد. کرتین وال یکی از نمونه های نمای تمام شیشه ای با جلوه بی نظیر است که هم به سازه و هم به فضای شهری زیبایی خاصی می بخشد.
معرفی مصالح نوین ساختمانی
پیشرفت علم و تکنولوژی باعث شده تا شاهد استفاده از شیوه های نوین در ساخت مصالح ساختمانی باشیم و بدین واسطه کیفیت و دوام مصالح نیز روز به روز افزایش می یابد. این موضوع باعث می شود تا عمر سازه ها طولانی تر و دوام آن ها بیشتر شود. تکنولوژی نانو یکی از تکنولوژی هایی است که امروه در تولید مصالح گوناگون کاربرد دارد. مصالحی که با استفاده از این تکنولوژی تولید می شوند از کیفیت و مقاومت بیشتری در برابر عوامل مختلف از جمله: تغییرات آب و هوایی، فرسودگی، زنگ زدگی، تخریب، نفوذ آب و حمله سولفات ها برخوردارند و جایگزن بسیار خوبی برای مصالح ساختمانی سنتی هستند.
مصالح نانو در ساخت سازه های هوشمند نیز کاربرد بسیاری دارند و به اجرای اصول بهینه سازی مصرف انرژی نیز کمک بسیاری می کنند. این مصالح هوشمند و نوین دارای قابلیت های منحصر به فردی هستند و در ادامه به معرفی آن ها می پردازیم:
شیشه مات شونده هوشمند، پانل کامپوزیت آلومینیومی
یکی از جدیدترین مصالح هوشمند ساختمانی، شیشه مات شونده هوشمند است و از هدررفت انرژی تا حد زیادی جلوگیری می کند. بدین ترتیب که با توجه به نور و حرارت مورد نیاز ساختمان مات یا روشن می شود. از این شیشه ها برای ساخت درب و پنجره و همچنین پارتیشن ها استفاده می شود. پانل های آلومینیومی متشکل از دو ورق آلومینیوم هستند و بین آن ها پلی اتیلن قرار دارد. مقاومت بسیار بالا در برابر حرارت، انجماد، آب و ضربه از ویژگی های این پانل ها است و در نماسازی ساختمان کاربرد دارند.
بتن اسفنجی، پانل های گچی پیش ساخته
بتن اسفنجی یکی از مصالح ساختمانی نوین و هوشمند است که دارای حفره های خالی می باشد و آب را به خود جذب و از خود خارج می کند. مواد سازنده بتن اسفنجی عبارتند از: خاکستر بادی، گاز سیلیس و سرباره که باعث می شوند این بتن در برابر ترک خوردگی و تخریب مقاوم باشد. از بتن اسفنجی در زیرسازی چمن ها و هدایت آب باران به سطوح زیرزمینی استفاده می شود. پانل های گچی پیش ساخته برای ساخت دیوارهای کاذب کاربرد داشته و به عنوان نوعی عایق صوتی و حرارتی مورد استفاده قرار می گیرند و از انتقال گرمای ساختمان و سر و صدا جلوگیری می کنند.
ورق پلی کربنات، کاشی حرارتی
این مصالح ساختمانی ساخته شده از ترموپلاستیک هستند و جایگزین بسیار خوبی برای شیشه می باشند. ورق های پلی کربنات بسیار سبک بوده و درارای رنگ بندی بسیار متنوع می باشند. این مواد از مقاومت بالایی در برابر اشعه های مضر خورشید برخوردار بوده از عبور آن ها به داخل ساختمان جلوگیری می کنند و در اجرای سقف کاذب کاربرد دارند. کاشی حرارتی یکی از انواع کاشی است که رنگ آن با تغییر دمای محیط، تغییر می کند و در دسته مصالح هوشمند دکوراتیو قرار دارند. این کاشی را در آشپزخانه و حمام مورد استفاده قرار می دهند و مانند یک عایق عمل می کند که استحکام و دوام بالایی دارد.
ویژگی های مصالح پایدار
استفاده بی رویه و نادرست از برخی مصالح ساختمانی تجدیدناپذیر باعث می شود تا منابع آن ها تمام شده و آیندگان از داشتن این مصالح محروم شوند. به طور کلی مصالح ساختمانی تاثیر قابل توجهی بر چرخه محیط زیست دارند و منجر به ایجاد و یا پرهیز از خطرات زیست محیطی می شوند. استخراج این مواد از طبیعت و تخریب آن ها باعث ایجاد آلودگی های بی شماری شده که بر زمین و جو آن تاثیرات مخربی دارد. از این باید در صنعت ساخت و ساز انتخاب مصالح پایدار بسیار مورد توجه قرار گیرد تا بدین ترتیب خطرات زیست محیطی کاهش یابد.
توجه داشته باشید، تولید و بهره برداری از مصالح پایدار باید به گونه ای باشد که از نظر انرژی کارآمد باشند. هیچ گونه آلودگی زیست محیطی دائمی در طول عمر این مصالح نباید رخ بدهد و پس از استفاده باید از قابلیت تخریب برخوردار باشند. مصالح پایدار بسیار مقرون بصرفه هستند و استفاده از آن ها کاهش هزینه ها را به همراه خواهد داشت. مصالح پایدار باید در چرخه طبیعت قرار گیرند، غیر سمی بوده و هیچ نوع آلودگی ایجاد نکنند. این مصالح باید از ویژگی بازیافت پذیری برخوردار بوده و هرگز نباید تبدیل به ترکیب های تجزیه ناپذیر گردند. توجه داشته باشید با استفاده از مصالح پایدار می توان کیفیت هوای ساختمان را بهبود بخشید. البته تمام جوانب مربوط به چرخه عمر آن ها باید مورد ارزیابی قرار گیرد:
فاکتورهای مهم در ارزیابی مصالح پایدار
معیارهای سلامتی و زیست محیطی عبارتند از: سازگاری با اصول زیست محیطی، روش استخراج مواد اولیه، انرژی پنهان و تاثیر مصالح بر وضعیت هوا، قابلیت بازیافت و میزان هدر رفت مصالح تامین آسایش و آرامش ساکنین، پتانسیل اسیدسازی، اثر چرخه حیاط مصالح، تخریب لایه اوزون، گرمای ناشی از گازهای گلخانه ای، تغییر در محیط طبیعی، آلودگی آب و هوا، تولید مواد سمی، ایمنی در برابر آتش، ایمنی افراد حین استفاده و همچنین کیفیت هوای داخل ساختمان.
معیارهای تکنیکی عبارتند از: دوام، مقاومت و حداکثر میزان عمر مصالح، سهولت استفاده در ساخت و ساز، استحکام در برابر تخریب و مقاومت در برابر حرارت و آتش، قابلیت نگهداری، تکنیک های فنی، خاصیت آکوستیک، وزن و جرم مصالح و همچنین قابلیت سازه ای.
معیارهای اقتصادی و اجتماعی عبارتند از: تامین امنیت و سلامتی برای افراد جامعه، زیبایی و جلوه ظاهری، هزینه نگهداری و هزینه دورریز مصالح، هزینه مالکیت، به کارگیری مصالح بومی، تطبیق با سنت ها و فرهنگ ها، سازگاری با اصول زیبایی شناسی، فاکتورهای حسی، هزینه نیروی کار، هزینه تعمیرات، و حمل و نقل و هزینه چرخه حیات.
معیارهای مدیریت طراحی عباتند از: خلاقیت و ایده پردازی، ذوق و سلیقه معمار، فاکتورهای جغرافیایی و آب و هوایی، قابلیت دسترسی و همچنین قابلیت تولید سفارشی.
قیمت مصالح ساختمانی
تنوع مصالح ساختمانی و همچنین کاربرد آن ها در صنعت ساخت و ساز بسیار متنوع و متفاوت است. هر کدام از مصالح ساختمانی با توجه به ویژگی ها و کاربری هایی که دارند از قیمت های متفاوتی برخوردارند و فاکتورهای بی شماری در تعیین قیمت آن ها دخیل می باشند. از جمله این فاکتورها می توان به: خواص فیزیکی و شیمیایی و مکانیکی مصالح، جرم و حجم و چگالی، مقاومت اسیدی و قلیایی آن ها، مقاومت در برابر خوردگی و در برابر گازها و هوازدگی، خاصیت ارتجاعی و خزش، مقاومت فشاری و درجه سختی و همچنین کرنش آن ها اشاره کرد.
منبع این نوشته: خانه معماری

آشنایی با انواع مصالح ساختمانی و کاربرد آن ها

بنابر نوشته سایت archome.ir
در این مطلب از خانه معماری قصد داریم شما عزیزان را با انواع مصالح ساختمانی و کاربرد آن ها آشنا کنیم. با ما همراه باشید.
مصالح ساختمانی چیست؟
مصالح ساختمانی، متریال هایی است که در احداث و تولید سازه های مختلف مورد استفاده قرار می گیرند و به صورت طبیعی و یا مصنوعی، خام یا ترکیبی وجود دارند. ویژگی های هر کدام از این مصالح منحصر بفرد می باشد. توجه داشته باشید، برای ترسیم نقشه های ساختمانی و همچنین اجرای آن ها باید با تمامی مصالح مورد نیاز در ساخت و ساز آشنا بود تا بدین ترتیب بتوان سازه ای مقاوم و با دوام احداث نمود. از جمله رایج ترین و قدیمی ترین مصالح ساختمانی می توان به : چوب، سیمان، فلز، آجر و بتن اشاره کرد.
متریال هایی که از مقاومت بسیار بالا و هزینه مقرون بصرفه برخوردار بوده و از گذشته تا به امروز در پروژه های مختلف از آن ها استفاده می شود. امروزه مصالحی تولید و به بازار عرضه می شوند که از قابلیت ها و مزایای بی شماری برخوردارند و در برخی موارد، مصالح قدیمی را منسوخ کرده اند. لازم به ذکر است، مقاومت و کارایی مصالح، استفاده از آن ها را در قسمت های مختلف ساختمان تعیین می کند. در ادامه به معرفی و بررسی مصالح بر اساس جنس و نحوه تولید آن ها می پردازیم:
معرفی انواع مصالح ساختمانی
بر اساس جنس: مصالح ساختمانی بر اساس جنس آن ها به دو دسته کلی مرکب و ساده تقسیم می شوند:
مصالح ساده که با عنوان مصالح طبیعی یا مصنوعی نیز معرفی و شناخته می شوند به مصالحی اطلاق می شود که از مواد تشکیل دهنده مشابه تولید شوند. از این دسته مصالح می توان به : ن، آجر، سیمان و بلوک اشاره کرد. مصالح مرکب نیز به دو صورت طبیعی و یا مصنوعی وجود دارند که متشکل از چندین متریال هستند و از این دسته مصالح می توان به: انواع ملات، بتن و ایزوگام اشاره نمود.
بر اساس نحوه تولید: شیوه تولید مصالح ساختمانی، متفاوت است و به طور کلی به دو دسته پیش ساخته و درجا تقسیم می شوند:
مصالح پیش ساخته در کارخانه یا کارگاه های مختلف تولید شده و پس از تولید به محل اجرای پروژه انتقال می یابند. این مصالح از هزینه های کلی پروژه و زمان اجرای آن و همچنین از میزان ضایعات ساخت و ساز کاسته و بدین ترتیب به نوعی در دسته مصالح دوستدار محیط زیست قرار می گیرند. لازم است بدانید مصالح پیش ساخته در برابر اعمال تغییرات ممکن است انعطاف پذیری لازم را نداشته باشند. همچنین مراحل اولیه طراحی و تولید آن ها بسیار زمان بر است ولی مزایا و کارایی این مصالح، امروزه آن ها را به مصالحی رایج در صنعت ساختمان سازی تبدیل کرده است. از جمله این مصالح می توان به دال بتنی پیش ساخته، دیوارهای بتنی پیش ساخته، پانل های گچی پیش ساخته، کاشی و سرامیک، انواع بلوک و آجر اشاره کرد.
مصالح ساختمانی درجا به مصالحی گفته می شود که تولید آن در محل اجرای پروژه های ساخت و ساز صورت گرفته و مورد استفاده قرار می گیرند. انواع ملات، قیرگونی درجا، اسکلت ساختمان، چهارچوب درجا و بتن درجا از جمله این مصالح هستند.
 

 
کاربرد انواع مصالح ساختمانی
 
سنگ
سنگ از گذشته تا به امروز در صنعت ساخت وساز مورد استفاده بوده و هست. سنگ ها مواد جامد و سختی هستند که از پیوند یک یا چند کانی ایجاد شده و در سه نوع آذرین، رسوبی و دگرگون وجود دارند. سیلیس عنصر اصلی تمام سنگ های موجود بر روی کره زمین است و علاوه بر سیلیس و بسته به شرایط شکل گرفتن آن ها، شامل کانی ها و مواد تشکیل دهنده متفاوتی هستند. سنگ یکی از مصالح ساختمانی در دسترس است که دارای انواع مختلف با مقاومت و کارایی متفاوت می باشد. سنگ های موجود در طبیعت عبارتند از: گرانیت، مرمر، تراورتن، کوارتزیت، مرمریت، ماسه سنگ، سنگ گابرو و سنگ دیوریت که در صنعت ساختمان سازی کاربرد فراوانی دارند.
در این صنعت از انواع سنگ های طبیعی یا خام و غیر طبیعی استفاده می شود. سنگ های طبیعی به سنگ های رودخانه ای، سنگ های لاشه ای، سنگ های لایه ای و سنگ های کوهی گفته می شود و سنگ های کار شده همان طور که از نام آن ها بر می آید به سنگ هایی گفته می شود که بسته به کاربردی که در ساختمان سازی دارند، بر روی آن ها کار می شود. از جمله این سنگ ها می توان به : سنگ لوحی، سنگ چند وجهی، سنگ قواره ای و سنگ دو تیشه اشاره نمود. سنگ ها مصالح مقاوم و با دوامی هستند که در ساخت تونل ها، پل ها، کف سازی، پی سازی، نماسازی، سنگ چینی، دکوراسیون داخلی و ساخت پله کاربرد دارند.
انواع مصالح ساختمانی: چوب
چوب یکی از مصالح ساختمانی طبیعی است که در طبیعت وجود دارد و بسیار گران قیمت می باشد. در بسیاری از ساختمان های امروزی نیز از چوب به عنوان متریالی مهم استفاده می شود و انواع گوناگون آن دارای کیفیت متفاوتی است. به همین دلیل مصارف و کاربرد انواع مختلف چوب، متفاوت است. شرایط رشد چوب یکی از مهم ترین عواملی است که در میزان کیفیت آن تاثیر می گذارد. چوب نیز مانند سنگ در دو نوع طبیعی و مصنوعی وجود دارد.
چوب طبیعی که همان چوب درختان جنگلی است و از رنگ و بافت طبیعی برخوردار می باشد، بسیار گرانقیمت است. چوب مصنوعی از فرآوری چوب طبیعی ایجاد می شود و در برابر نفوذ آب، حرارت، گرد و غبار مقاوم بوده و دارای تنوع بالایی نسبت به چوب طبیعی است. از این رو کاربرد آن در ساخت و ساز بیشتر و قیمت آن نسبت به چوب طبیعی مقرون بصرفه تر است. MDF، پلی وود، نئوپان و اچ دی اف نمونه هایی از چوب مصنوعی هستند. انواع چوب در ساخت درب و پنجره، اعضای باربر ساختمان، نماسازی بنا، کفپوش، دیوارپوش، راه پله و تیرهای چوبی کاربرد دارد.
انواع مصالح ساختمانی: خاک رس
خاک یکی از مصالح ساختمانی است که از ترکیب مواد عالی و معدنی ساخته می شود. خاک به طور کلی در اثر هوازدگی و تخریب سنگ ها به وجود می آید و در دو نوع چسبنده و غیر چسبنده وجود دارد که از دانه بندی ریز یا درشت برخوردار می باشد. خوب است بدانید لایه سطحی و در حقیقت اولین لایه از سطح زمین را خاک تشکیل می دهد. نوع خاک به شرایط آب و هوایی، نوع سنگ اولیه، فعالیت موجودات زنده و منطقه جغرافیایی بستگی دارد. خاک رس یکی از انواع خاک های چسبنده است که کاربرد زیادی در صنعت ساخت و ساز دارد و در نتیجه فرسایش سنگ های دگرگون و آذرین ایجاد می شود. خاک رس دارای دانه های بسیار ریز است و با عنوان کلوئید نیز معرفی و شناخته می شود.
از خاک رس به منظور کنترل دمای ساختمان استفاده می شود و کمک شایانی به یجاد پایداری گرما در ساختمان می نماید و استفاده از خاک رس تاثیر بسزایی در تثبیت گرما و سرما و کنترل دمای ساختمان دارد. سهولت استفاده و کندگیر بودن از ویژگی های خاک رسد بوده و به همین دلیل مصالحی از قبیل: آجر، کاشی، سرامیک، ملات گچ و خاک، سفته، ملات گل آهک، کاه گل و سفال از خاک رس ساخته می شوند.
انواع مصالح ساختمانی: بتن
بتن یکی دیگر از رایج ترین و پرکاربردترین مصالح ساختمانی است از ترکیب آب و سیمان پرتلند ایجاد می شود. ایجاد حباب در هنگام ساخت بتن از استقامت آن کاسته و برای جلوگیری از این اتفاق باید ویبراتورهای خاصی استفاده شود. بتن در انواع مختلفی از قبیل: بتن سبک و سنگین، بتن متخلل، هوادار، با مقاومت بالا، پلیمری و بتن خودمتراکم وجود دارد.
بتن سنگین از سنگدانه های سنگین تشکیل می شود و وزن آن 3 تا 4 هزار کیلوگرم بر متر مکعب است. بتن سبک دارای سنگدانه های سبک است و وزن آن حداکثر ۱۹۲۰ کیلوگرم بر متر مکعب می باشد. این نوع بتن در ساخت بلوک های بتنی کاربرد دارد. بتن متخلخل متشکل از روزنه ها و حفره های متعدد است که به منظور عبور آب یا هوا در آن ایجاد می شوند. بتن هوادار نوعی بتن یبک است که با استفاده از افزودنی های هوازا تولید می شود و کاربرد آن در مکان هایی است که امکان ذوب و انجماد بتن وجود دارد. مقاومت بتن با مقاومت بالا از ۴۰ مگاپاسکال بیشتر است و برای تولید آن باید نسبت آب به سیمان کم شود. این بتن دارای خواص مکانیکی بسیار بالاست. از این رو در برابر مواد شیمیایی بسیار مقاوم است.
در بتن پلیمری، مواد پلیمری برای اتصال سنگدانه های بتنی مورد استفاده قرار می گیرند و در تولید آن سیمان وجود ندارد. حجم حفره های بین سنگدانه ها با استفاده از مواد پلیمری بسیار کاهش می یابد. بتن خود متراکم بدون نیاز به ویبره تولید شده و برای بتن ریزی های حجیم مورد استفاده قرار می گیرد. به دلیل مقاومت بالایی که بتن دارد، از آن برای مقاوم سازی سازه و به طور کلی در ساخت پل ها، سدها، کف سازی ها، تونل ها و کفپوش استفاده می شود.
آهن آلات
ویژگی هایی مانند مقاومت بسیار بالا و قابلیت شکل پذیری باعث شده تا از آهن آلات در صنعت ساخت و ساز استفاده بسیاری شود. آهن آلات در صنعت ساختمان سازی معمولاً به صورت آلیاژهای آن کاربرد دارد. آلیاژهایی از قبیل: فولاد، مس، چدن و آلومینیوم برای این منظور مورد استفاده قرار می گیرند و هر کدام داری کاربرد متفاوتی هستند. با استفاده از آهن آلات، دوام و مقاومت سازه افزایش می یابد. لازم به ذکر است این مصالح ساختمانی در برابر زنگ زدگی و خوردگی مقاومت ندارند و برای جلوگیری از این امر باید روکش های مختلف برای آن استفاده شود. آهن آلات در ساخت انواع ابزارهای ساختمانی، تیر آهن، انواع ورق ها، انواع درب، نبشی ها و انواع میلگرد کاربرد دارد.
انواع مصالح ساختمانی: آجر
آجر که از پختن خشت در کوره با حرارت بالا تولید می شود یکی از پرکاربردترین مصالح ساختمانی است و همواره کاربرد زیادی در این صنعت داشته است و از قدیمی ترین مصالح ساختمانی به شمار می رود. از جمله کوره های آجرپزی می توان به: کوره هوفمن، کوره تونلی و کوره تنوره ای اشاره کرد. آجر در انواع مختلف و به شکل: آجر معمولی، سفالی، آجر جوش، نسوز و آجر سنگفرش تولید می شود.
آجر فشاری، آجر سفید و آجر قزاقی از جمله آجرهای معمولی هستند. وزن آجر سفالی نسبت به آجر معمولی کم تر است و در دو نوع سقفی و دیواری و به صورت سوراخ دار تولید می شود. آجر جوش مقاومت بالایی در برابر ضربه، لب پریدگی، سائیدگی، مواد شیمیایی، یخبندان و لب پر شدن دارد و حداکثر تا ۶ درصد آب را می تواند جذب کند. آجر نسوز در برابر حرارت بسیار مقاوم بوده و برای محیط هایی با میزان حرارت بالا مناسب است. خاک رس ذوب نشدنی ماده اصلی تشکیل دهنده این آجر است. در آجر نسوز هیچ گونه ماده قلیایی و یا آهک وجود نداشته و دارای رنگ های متنوعی است. آجر سنگفرش در برابر سایش و جذب آب مقاوم هستند و مناسب برای سنگفرش کردن و کف سازی می باشند.
گچ
یکی از مصالح ساختمانی بسیار پرکاربرد، گچ می باشد که به شکل پودری نرم و سفید رنگ است. گچ از سنگ گچ بدست می آید و هیچ ماده افزودنی دیگری در تولید آن مورد استفاده قرار نمی گیرد. انواع گچ عبارتند از: گچ سفیدکاری، گچ میکرونیزه، گچ عاج، گیپتون و سیوا. گچ سفیدکاری که به رنگ سفید است، یکی از گچ های مقرون به صرفه است که برای پوشش سطح و سفیدکاری دیوارها مورد استفاده قرار می گیرد. گچ میکرونیزه نوعی از گچ است که از فرآوری گچ معمولی ایجاد شده و برای کشته کشی، سفیدکاری و گچ بری کاربرد دارد که البته در این روزها استفاده زیادی از آن نمی شود. گچ عاج دارای دانه بندی بسیار ریز با زمان گیرش طولانی است. به همین دلیل از آن به منظور کشته کشی بنا و ساخت پنل های پیش ساخته گچی استفاده می شود.
گچ گیپتون چسبندگی بالایی در مقایسه با سایر گچ ها دارد و آن را می توان بر روی انواع سطوح از قبیل بلوک های بتنی، سطوح فومی و سطوح بتنی متخلخل اجرا کرد. گچ سیوا مقاومت خوبی در برابر رطوبت داشته و مانع از انتقال حرارت و صوت می شود. گچ سیوا از ترکیب گچ میکرونیزه با سایر افزودنی ها تولید شده و مناسب برای زیرکاری است. گچ به طور کلی در دسته مصالح زودگیر قرار داشته و در ساخت ملات، سفیدکاری سقف و دیوارهای ساختمان، ساخت پنل های پیش ساخته و المان های دکوراتیو کاربرد دارد.
انواع مصالح ساختمانی: سیمان
سیمان پر مصرف ترین مصالح ساختمانی است که با ترکیب مواد آهکی مانند آلومینیوم اکسید و سیلیسیم تولید می شود. سیمان به صورت پودری بسیار نرم است و به صورت فله ای و یا بسته بندی به بازار عرضه می شود. در صورت ترکیب سیمان با آب، ماده ای سخت ایجاد می شود که بتن نام دارد و همان طور که گفته شد برای مقاوم سازی سازه ها مورد استفاده قرار می گیرد.
سیمان در انواع مختلف: سیمان پرتلند، سیمان رنگی و نسوز وجود دارد. سیمان پرتلند یکی از انواع مرغوب سیمان است که کاربرد ویژه ای در صنعت ساخت و ساز دارد. سیمان پرتلند در 5 نوع وجود دارد که هر کدام ویژگی و کاربرد خاص خود را دارند. سیمان رنگی همان سیمان سفید است که به آن رنگدانه اضافه می شود و منجر به ایجاد سطحی صاف و یکدست می گردد. به همین دلیل از سیمان سفید برای پوشش نمای ساختمان بسیار استفاده می شود. این سیمان دارای مقاومت مکانیکی بالایی است و ترک نمی خورد. سیمان نسوز مقاومت بالایی در برابر حرارت های بالا و شوک حرارتی، مواد خورنده، سولفات ها، سائیدگی، ضربه و آب های اسیدی دارد و زودگیرتر از سیمان پرتلند است. از سیمان در ساخت قطعات از پیش ساخته، ساخت تونل ها و پل ها، راه سازی و تولید بتن استفاده می شود.
ملات
ملات یکی دیگر از مصالح ساختمانی پرمصرف در ساختمان سازی است که از ترکیب چند ماده ایجاد شده و بسیار چسبنده است و به منظور بهم چسباندن سایر مصالح به یکدیگر مورد استفاده قرار می گیرد. بیشترین حجم مخلوط ملات را ماده پر کننده تشکیل می دهد و ماده چسباننده جزء دیگر ملات می باشد. علاوه بر این مواد از مواد افزودنی مانند: هواسازها، روان کننده ها، مواد پوزولانی، رنگدانه ها و مواد نگهدارنده آب نیز به ملات اضافه می شود تا خواص ملات افزایش یابد.
ملات ها نیز مانند بسیاری از مصالح ساختمانی دارای انواع مختلفی هستند که کاربردهای متفاوتی را در صنعت ساخت و ساز دارند. به طور کلی ملات ها را می توان به سه دسته ملات آبی، ملات هوایی و ملات ویژه تقسیم کرد. ملات آبی در محیط های آبی کاربرد دارد و در مجاورت با آب تبدیل به ماده ای سخت می شوند. ملات ماسه و آهک، ملات ماسه و سیمان و ملات خاک شنی و آهک از این دسته هستند. ملات کاه گل و ملات گچ و خاک از جمله ملات های هوایی هستند که در برابر هوا خود را گرفته و خشک می شوند.
برای تولید ملات های ویژه باید مواد افزودنی خاصی را به ملات های معمولی اضافه کرد تا بدین وسیله قابل استفاده در مکان ها و پروژهای مختلف باشند. ملات سیمان و یا آهک پوزولانی از جمله ملات های ویژه هستند که مواد پوزولانی به آن ها اضافه شده و آن ها را در برابر مواد شیمیایی و حمله سولفات ها بسیار مقاوم می کند. در صورت افزودن مواد آب بند به ملات می توان ملات را در مکان های در معرض آب مانند منابع آبی یا استخرها مورد استفاده قرار داد.
انواع مصالح ساختمانی: شیشه
شیشه یکی دیگر از مصالح ساختمانی پرکاربرد و ماده ای شفاف با قابلیت عبور نور است. ماسه و سیلیکات ها مواد اصلی تشکیل دهنده شیشه هستند. برای افزایش مقاومت شیشه و کاهش خاصیت شکنندگی آن از تثبیت کننده ها در تولید آن استفاده می گردد. شیشه دارای انواع مختلفی از قبیل: شیشه رنگی، شیشه دوجداره، شیشه نشکن، شیشه ضد آتش، شیشه سکوریت، شیشه خم، شیشه رفلکس و شیشه هوشمند مات شونده است که هر کدام کاربرد ویژه خود را دارند.
از شیشه هوشمند مات شونده امروزه در خانه های هوشمند استفاده می شود و جالب است بدانید این شیشه نور ورودی به ساختمان را تنظیم می کند و موجب کاهش هزینه های گرمایشی و سرمایشی ساختمان می شوند. شیشه رنگی دارای تنوع رنگی زیادی است و میزان جذب نور آن بسیار زیاد است. شیشه رفلکس که عملکرد آن مانند آینه است، در روز از دیده شدن درون ساختمان جلوگیری می کند. شیشه رفلکس همچنین منعکس کننده طیف های نور است و از ورود آن به ساختمان جلوگیری می کند. شیشه دوجداره از کنار هم قرار گرفتن دو لایه شیشه که فضای بین آن ها با گاز آرگون پر شده ساخته می شود و نقش عایق صوتی و حرارتی را ایفا می کند. این شیشه ها اتلاف انرژی را تا حد زیادی کاهش می دهند.
شیشه لمینت یا نشکن در اثر وارد آمدن ضربه، خرد نمی شود. چرا که بین لایه های این شیشه یک لایه نایلونی قرار دارد که منجر به در کنار هم قرار گرفتن خرده شیشه ها می شود. شیشه لمینت در حقیقت مقاوم ترین نوع شیشه است و تحت فشار و گرما توسط لایه های نایلونی بهم چسبیده تولید می شود.
نکته
شیشه سکوریت در اثر حرارت و سرد شدن ناگهانی تولید شده و برای مکان هایی که مقاومت در برابر حرارت و ایمنی اهمیت دارد، کاربرد دارند. از این شیشه همچنین در ساخت درب های بدون قاب و یا مکان هایی که حفظ ایمنی انسان اهمیت دارد، استفاده می شود. شیشه خم به شکل قوس است و در ساخت پنل های جداره راه پله کاربرد دارد و به زیباسازی فضا کمک شایانی می کند.
به طور کلی شیشه در ساخت درب و پنجره، نماکاری ساختمان، ساخت آینه، ساخت نورگیر، کاشی شیشه ای، بلوک شیشه ای و المان های دکوراتیو استفاده می شود. این روزها شیشه دوجداره در ساخت درب و پنجره و شیشه رفلکس برای نمای ساختمان مورد استفاده قرار می گیرد. کرتین وال یکی از نمونه های نمای تمام شیشه ای با جلوه بی نظیر است که هم به سازه و هم به فضای شهری زیبایی خاصی می بخشد.
معرفی مصالح نوین ساختمانی
پیشرفت علم و تکنولوژی باعث شده تا شاهد استفاده از شیوه های نوین در ساخت مصالح ساختمانی باشیم و بدین واسطه کیفیت و دوام مصالح نیز روز به روز افزایش می یابد. این موضوع باعث می شود تا عمر سازه ها طولانی تر و دوام آن ها بیشتر شود. تکنولوژی نانو یکی از تکنولوژی هایی است که امروه در تولید مصالح گوناگون کاربرد دارد. مصالحی که با استفاده از این تکنولوژی تولید می شوند از کیفیت و مقاومت بیشتری در برابر عوامل مختلف از جمله: تغییرات آب و هوایی، فرسودگی، زنگ زدگی، تخریب، نفوذ آب و حمله سولفات ها برخوردارند و جایگزن بسیار خوبی برای مصالح ساختمانی سنتی هستند.
مصالح نانو در ساخت سازه های هوشمند نیز کاربرد بسیاری دارند و به اجرای اصول بهینه سازی مصرف انرژی نیز کمک بسیاری می کنند. این مصالح هوشمند و نوین دارای قابلیت های منحصر به فردی هستند و در ادامه به معرفی آن ها می پردازیم:
شیشه مات شونده هوشمند، پانل کامپوزیت آلومینیومی
یکی از جدیدترین مصالح هوشمند ساختمانی، شیشه مات شونده هوشمند است و از هدررفت انرژی تا حد زیادی جلوگیری می کند. بدین ترتیب که با توجه به نور و حرارت مورد نیاز ساختمان مات یا روشن می شود. از این شیشه ها برای ساخت درب و پنجره و همچنین پارتیشن ها استفاده می شود. پانل های آلومینیومی متشکل از دو ورق آلومینیوم هستند و بین آن ها پلی اتیلن قرار دارد. مقاومت بسیار بالا در برابر حرارت، انجماد، آب و ضربه از ویژگی های این پانل ها است و در نماسازی ساختمان کاربرد دارند.
بتن اسفنجی، پانل های گچی پیش ساخته
بتن اسفنجی یکی از مصالح ساختمانی نوین و هوشمند است که دارای حفره های خالی می باشد و آب را به خود جذب و از خود خارج می کند. مواد سازنده بتن اسفنجی عبارتند از: خاکستر بادی، گاز سیلیس و سرباره که باعث می شوند این بتن در برابر ترک خوردگی و تخریب مقاوم باشد. از بتن اسفنجی در زیرسازی چمن ها و هدایت آب باران به سطوح زیرزمینی استفاده می شود. پانل های گچی پیش ساخته برای ساخت دیوارهای کاذب کاربرد داشته و به عنوان نوعی عایق صوتی و حرارتی مورد استفاده قرار می گیرند و از انتقال گرمای ساختمان و سر و صدا جلوگیری می کنند.
ورق پلی کربنات، کاشی حرارتی
این مصالح ساختمانی ساخته شده از ترموپلاستیک هستند و جایگزین بسیار خوبی برای شیشه می باشند. ورق های پلی کربنات بسیار سبک بوده و درارای رنگ بندی بسیار متنوع می باشند. این مواد از مقاومت بالایی در برابر اشعه های مضر خورشید برخوردار بوده از عبور آن ها به داخل ساختمان جلوگیری می کنند و در اجرای سقف کاذب کاربرد دارند. کاشی حرارتی یکی از انواع کاشی است که رنگ آن با تغییر دمای محیط، تغییر می کند و در دسته مصالح هوشمند دکوراتیو قرار دارند. این کاشی را در آشپزخانه و حمام مورد استفاده قرار می دهند و مانند یک عایق عمل می کند که استحکام و دوام بالایی دارد.
ویژگی های مصالح پایدار
استفاده بی رویه و نادرست از برخی مصالح ساختمانی تجدیدناپذیر باعث می شود تا منابع آن ها تمام شده و آیندگان از داشتن این مصالح محروم شوند. به طور کلی مصالح ساختمانی تاثیر قابل توجهی بر چرخه محیط زیست دارند و منجر به ایجاد و یا پرهیز از خطرات زیست محیطی می شوند. استخراج این مواد از طبیعت و تخریب آن ها باعث ایجاد آلودگی های بی شماری شده که بر زمین و جو آن تاثیرات مخربی دارد. از این باید در صنعت ساخت و ساز انتخاب مصالح پایدار بسیار مورد توجه قرار گیرد تا بدین ترتیب خطرات زیست محیطی کاهش یابد.
توجه داشته باشید، تولید و بهره برداری از مصالح پایدار باید به گونه ای باشد که از نظر انرژی کارآمد باشند. هیچ گونه آلودگی زیست محیطی دائمی در طول عمر این مصالح نباید رخ بدهد و پس از استفاده باید از قابلیت تخریب برخوردار باشند. مصالح پایدار بسیار مقرون بصرفه هستند و استفاده از آن ها کاهش هزینه ها را به همراه خواهد داشت. مصالح پایدار باید در چرخه طبیعت قرار گیرند، غیر سمی بوده و هیچ نوع آلودگی ایجاد نکنند. این مصالح باید از ویژگی بازیافت پذیری برخوردار بوده و هرگز نباید تبدیل به ترکیب های تجزیه ناپذیر گردند. توجه داشته باشید با استفاده از مصالح پایدار می توان کیفیت هوای ساختمان را بهبود بخشید. البته تمام جوانب مربوط به چرخه عمر آن ها باید مورد ارزیابی قرار گیرد:
فاکتورهای مهم در ارزیابی مصالح پایدار
معیارهای سلامتی و زیست محیطی عبارتند از: سازگاری با اصول زیست محیطی، روش استخراج مواد اولیه، انرژی پنهان و تاثیر مصالح بر وضعیت هوا، قابلیت بازیافت و میزان هدر رفت مصالح تامین آسایش و آرامش ساکنین، پتانسیل اسیدسازی، اثر چرخه حیاط مصالح، تخریب لایه اوزون، گرمای ناشی از گازهای گلخانه ای، تغییر در محیط طبیعی، آلودگی آب و هوا، تولید مواد سمی، ایمنی در برابر آتش، ایمنی افراد حین استفاده و همچنین کیفیت هوای داخل ساختمان.
معیارهای تکنیکی عبارتند از: دوام، مقاومت و حداکثر میزان عمر مصالح، سهولت استفاده در ساخت و ساز، استحکام در برابر تخریب و مقاومت در برابر حرارت و آتش، قابلیت نگهداری، تکنیک های فنی، خاصیت آکوستیک، وزن و جرم مصالح و همچنین قابلیت سازه ای.
معیارهای اقتصادی و اجتماعی عبارتند از: تامین امنیت و سلامتی برای افراد جامعه، زیبایی و جلوه ظاهری، هزینه نگهداری و هزینه دورریز مصالح، هزینه مالکیت، به کارگیری مصالح بومی، تطبیق با سنت ها و فرهنگ ها، سازگاری با اصول زیبایی شناسی، فاکتورهای حسی، هزینه نیروی کار، هزینه تعمیرات، و حمل و نقل و هزینه چرخه حیات.
معیارهای مدیریت طراحی عباتند از: خلاقیت و ایده پردازی، ذوق و سلیقه معمار، فاکتورهای جغرافیایی و آب و هوایی، قابلیت دسترسی و همچنین قابلیت تولید سفارشی.
قیمت مصالح ساختمانی
تنوع مصالح ساختمانی و همچنین کاربرد آن ها در صنعت ساخت و ساز بسیار متنوع و متفاوت است. هر کدام از مصالح ساختمانی با توجه به ویژگی ها و کاربری هایی که دارند از قیمت های متفاوتی برخوردارند و فاکتورهای بی شماری در تعیین قیمت آن ها دخیل می باشند. از جمله این فاکتورها می توان به: خواص فیزیکی و شیمیایی و مکانیکی مصالح، جرم و حجم و چگالی، مقاومت اسیدی و قلیایی آن ها، مقاومت در برابر خوردگی و در برابر گازها و هوازدگی، خاصیت ارتجاعی و خزش، مقاومت فشاری و درجه سختی و همچنین کرنش آن ها اشاره کرد.
منبع این نوشته: خانه معماری

آشنایی با انواع مصالح ساختمانی و کاربرد آن ها

بنابر نوشته سایت archome.ir
در این مطلب از خانه معماری قصد داریم شما عزیزان را با انواع مصالح ساختمانی و کاربرد آن ها آشنا کنیم. با ما همراه باشید.
مصالح ساختمانی چیست؟
مصالح ساختمانی، متریال هایی است که در احداث و تولید سازه های مختلف مورد استفاده قرار می گیرند و به صورت طبیعی و یا مصنوعی، خام یا ترکیبی وجود دارند. ویژگی های هر کدام از این مصالح منحصر بفرد می باشد. توجه داشته باشید، برای ترسیم نقشه های ساختمانی و همچنین اجرای آن ها باید با تمامی مصالح مورد نیاز در ساخت و ساز آشنا بود تا بدین ترتیب بتوان سازه ای مقاوم و با دوام احداث نمود. از جمله رایج ترین و قدیمی ترین مصالح ساختمانی می توان به : چوب، سیمان، فلز، آجر و بتن اشاره کرد.
متریال هایی که از مقاومت بسیار بالا و هزینه مقرون بصرفه برخوردار بوده و از گذشته تا به امروز در پروژه های مختلف از آن ها استفاده می شود. امروزه مصالحی تولید و به بازار عرضه می شوند که از قابلیت ها و مزایای بی شماری برخوردارند و در برخی موارد، مصالح قدیمی را منسوخ کرده اند. لازم به ذکر است، مقاومت و کارایی مصالح، استفاده از آن ها را در قسمت های مختلف ساختمان تعیین می کند. در ادامه به معرفی و بررسی مصالح بر اساس جنس و نحوه تولید آن ها می پردازیم:
معرفی انواع مصالح ساختمانی
بر اساس جنس: مصالح ساختمانی بر اساس جنس آن ها به دو دسته کلی مرکب و ساده تقسیم می شوند:
مصالح ساده که با عنوان مصالح طبیعی یا مصنوعی نیز معرفی و شناخته می شوند به مصالحی اطلاق می شود که از مواد تشکیل دهنده مشابه تولید شوند. از این دسته مصالح می توان به : ن، آجر، سیمان و بلوک اشاره کرد. مصالح مرکب نیز به دو صورت طبیعی و یا مصنوعی وجود دارند که متشکل از چندین متریال هستند و از این دسته مصالح می توان به: انواع ملات، بتن و ایزوگام اشاره نمود.
بر اساس نحوه تولید: شیوه تولید مصالح ساختمانی، متفاوت است و به طور کلی به دو دسته پیش ساخته و درجا تقسیم می شوند:
مصالح پیش ساخته در کارخانه یا کارگاه های مختلف تولید شده و پس از تولید به محل اجرای پروژه انتقال می یابند. این مصالح از هزینه های کلی پروژه و زمان اجرای آن و همچنین از میزان ضایعات ساخت و ساز کاسته و بدین ترتیب به نوعی در دسته مصالح دوستدار محیط زیست قرار می گیرند. لازم است بدانید مصالح پیش ساخته در برابر اعمال تغییرات ممکن است انعطاف پذیری لازم را نداشته باشند. همچنین مراحل اولیه طراحی و تولید آن ها بسیار زمان بر است ولی مزایا و کارایی این مصالح، امروزه آن ها را به مصالحی رایج در صنعت ساختمان سازی تبدیل کرده است. از جمله این مصالح می توان به دال بتنی پیش ساخته، دیوارهای بتنی پیش ساخته، پانل های گچی پیش ساخته، کاشی و سرامیک، انواع بلوک و آجر اشاره کرد.
مصالح ساختمانی درجا به مصالحی گفته می شود که تولید آن در محل اجرای پروژه های ساخت و ساز صورت گرفته و مورد استفاده قرار می گیرند. انواع ملات، قیرگونی درجا، اسکلت ساختمان، چهارچوب درجا و بتن درجا از جمله این مصالح هستند.
 

 
کاربرد انواع مصالح ساختمانی
 
سنگ
سنگ از گذشته تا به امروز در صنعت ساخت وساز مورد استفاده بوده و هست. سنگ ها مواد جامد و سختی هستند که از پیوند یک یا چند کانی ایجاد شده و در سه نوع آذرین، رسوبی و دگرگون وجود دارند. سیلیس عنصر اصلی تمام سنگ های موجود بر روی کره زمین است و علاوه بر سیلیس و بسته به شرایط شکل گرفتن آن ها، شامل کانی ها و مواد تشکیل دهنده متفاوتی هستند. سنگ یکی از مصالح ساختمانی در دسترس است که دارای انواع مختلف با مقاومت و کارایی متفاوت می باشد. سنگ های موجود در طبیعت عبارتند از: گرانیت، مرمر، تراورتن، کوارتزیت، مرمریت، ماسه سنگ، سنگ گابرو و سنگ دیوریت که در صنعت ساختمان سازی کاربرد فراوانی دارند.
در این صنعت از انواع سنگ های طبیعی یا خام و غیر طبیعی استفاده می شود. سنگ های طبیعی به سنگ های رودخانه ای، سنگ های لاشه ای، سنگ های لایه ای و سنگ های کوهی گفته می شود و سنگ های کار شده همان طور که از نام آن ها بر می آید به سنگ هایی گفته می شود که بسته به کاربردی که در ساختمان سازی دارند، بر روی آن ها کار می شود. از جمله این سنگ ها می توان به : سنگ لوحی، سنگ چند وجهی، سنگ قواره ای و سنگ دو تیشه اشاره نمود. سنگ ها مصالح مقاوم و با دوامی هستند که در ساخت تونل ها، پل ها، کف سازی، پی سازی، نماسازی، سنگ چینی، دکوراسیون داخلی و ساخت پله کاربرد دارند.
انواع مصالح ساختمانی: چوب
چوب یکی از مصالح ساختمانی طبیعی است که در طبیعت وجود دارد و بسیار گران قیمت می باشد. در بسیاری از ساختمان های امروزی نیز از چوب به عنوان متریالی مهم استفاده می شود و انواع گوناگون آن دارای کیفیت متفاوتی است. به همین دلیل مصارف و کاربرد انواع مختلف چوب، متفاوت است. شرایط رشد چوب یکی از مهم ترین عواملی است که در میزان کیفیت آن تاثیر می گذارد. چوب نیز مانند سنگ در دو نوع طبیعی و مصنوعی وجود دارد.
چوب طبیعی که همان چوب درختان جنگلی است و از رنگ و بافت طبیعی برخوردار می باشد، بسیار گرانقیمت است. چوب مصنوعی از فرآوری چوب طبیعی ایجاد می شود و در برابر نفوذ آب، حرارت، گرد و غبار مقاوم بوده و دارای تنوع بالایی نسبت به چوب طبیعی است. از این رو کاربرد آن در ساخت و ساز بیشتر و قیمت آن نسبت به چوب طبیعی مقرون بصرفه تر است. MDF، پلی وود، نئوپان و اچ دی اف نمونه هایی از چوب مصنوعی هستند. انواع چوب در ساخت درب و پنجره، اعضای باربر ساختمان، نماسازی بنا، کفپوش، دیوارپوش، راه پله و تیرهای چوبی کاربرد دارد.
انواع مصالح ساختمانی: خاک رس
خاک یکی از مصالح ساختمانی است که از ترکیب مواد عالی و معدنی ساخته می شود. خاک به طور کلی در اثر هوازدگی و تخریب سنگ ها به وجود می آید و در دو نوع چسبنده و غیر چسبنده وجود دارد که از دانه بندی ریز یا درشت برخوردار می باشد. خوب است بدانید لایه سطحی و در حقیقت اولین لایه از سطح زمین را خاک تشکیل می دهد. نوع خاک به شرایط آب و هوایی، نوع سنگ اولیه، فعالیت موجودات زنده و منطقه جغرافیایی بستگی دارد. خاک رس یکی از انواع خاک های چسبنده است که کاربرد زیادی در صنعت ساخت و ساز دارد و در نتیجه فرسایش سنگ های دگرگون و آذرین ایجاد می شود. خاک رس دارای دانه های بسیار ریز است و با عنوان کلوئید نیز معرفی و شناخته می شود.
از خاک رس به منظور کنترل دمای ساختمان استفاده می شود و کمک شایانی به یجاد پایداری گرما در ساختمان می نماید و استفاده از خاک رس تاثیر بسزایی در تثبیت گرما و سرما و کنترل دمای ساختمان دارد. سهولت استفاده و کندگیر بودن از ویژگی های خاک رسد بوده و به همین دلیل مصالحی از قبیل: آجر، کاشی، سرامیک، ملات گچ و خاک، سفته، ملات گل آهک، کاه گل و سفال از خاک رس ساخته می شوند.
انواع مصالح ساختمانی: بتن
بتن یکی دیگر از رایج ترین و پرکاربردترین مصالح ساختمانی است از ترکیب آب و سیمان پرتلند ایجاد می شود. ایجاد حباب در هنگام ساخت بتن از استقامت آن کاسته و برای جلوگیری از این اتفاق باید ویبراتورهای خاصی استفاده شود. بتن در انواع مختلفی از قبیل: بتن سبک و سنگین، بتن متخلل، هوادار، با مقاومت بالا، پلیمری و بتن خودمتراکم وجود دارد.
بتن سنگین از سنگدانه های سنگین تشکیل می شود و وزن آن 3 تا 4 هزار کیلوگرم بر متر مکعب است. بتن سبک دارای سنگدانه های سبک است و وزن آن حداکثر ۱۹۲۰ کیلوگرم بر متر مکعب می باشد. این نوع بتن در ساخت بلوک های بتنی کاربرد دارد. بتن متخلخل متشکل از روزنه ها و حفره های متعدد است که به منظور عبور آب یا هوا در آن ایجاد می شوند. بتن هوادار نوعی بتن یبک است که با استفاده از افزودنی های هوازا تولید می شود و کاربرد آن در مکان هایی است که امکان ذوب و انجماد بتن وجود دارد. مقاومت بتن با مقاومت بالا از ۴۰ مگاپاسکال بیشتر است و برای تولید آن باید نسبت آب به سیمان کم شود. این بتن دارای خواص مکانیکی بسیار بالاست. از این رو در برابر مواد شیمیایی بسیار مقاوم است.
در بتن پلیمری، مواد پلیمری برای اتصال سنگدانه های بتنی مورد استفاده قرار می گیرند و در تولید آن سیمان وجود ندارد. حجم حفره های بین سنگدانه ها با استفاده از مواد پلیمری بسیار کاهش می یابد. بتن خود متراکم بدون نیاز به ویبره تولید شده و برای بتن ریزی های حجیم مورد استفاده قرار می گیرد. به دلیل مقاومت بالایی که بتن دارد، از آن برای مقاوم سازی سازه و به طور کلی در ساخت پل ها، سدها، کف سازی ها، تونل ها و کفپوش استفاده می شود.
آهن آلات
ویژگی هایی مانند مقاومت بسیار بالا و قابلیت شکل پذیری باعث شده تا از آهن آلات در صنعت ساخت و ساز استفاده بسیاری شود. آهن آلات در صنعت ساختمان سازی معمولاً به صورت آلیاژهای آن کاربرد دارد. آلیاژهایی از قبیل: فولاد، مس، چدن و آلومینیوم برای این منظور مورد استفاده قرار می گیرند و هر کدام داری کاربرد متفاوتی هستند. با استفاده از آهن آلات، دوام و مقاومت سازه افزایش می یابد. لازم به ذکر است این مصالح ساختمانی در برابر زنگ زدگی و خوردگی مقاومت ندارند و برای جلوگیری از این امر باید روکش های مختلف برای آن استفاده شود. آهن آلات در ساخت انواع ابزارهای ساختمانی، تیر آهن، انواع ورق ها، انواع درب، نبشی ها و انواع میلگرد کاربرد دارد.
انواع مصالح ساختمانی: آجر
آجر که از پختن خشت در کوره با حرارت بالا تولید می شود یکی از پرکاربردترین مصالح ساختمانی است و همواره کاربرد زیادی در این صنعت داشته است و از قدیمی ترین مصالح ساختمانی به شمار می رود. از جمله کوره های آجرپزی می توان به: کوره هوفمن، کوره تونلی و کوره تنوره ای اشاره کرد. آجر در انواع مختلف و به شکل: آجر معمولی، سفالی، آجر جوش، نسوز و آجر سنگفرش تولید می شود.
آجر فشاری، آجر سفید و آجر قزاقی از جمله آجرهای معمولی هستند. وزن آجر سفالی نسبت به آجر معمولی کم تر است و در دو نوع سقفی و دیواری و به صورت سوراخ دار تولید می شود. آجر جوش مقاومت بالایی در برابر ضربه، لب پریدگی، سائیدگی، مواد شیمیایی، یخبندان و لب پر شدن دارد و حداکثر تا ۶ درصد آب را می تواند جذب کند. آجر نسوز در برابر حرارت بسیار مقاوم بوده و برای محیط هایی با میزان حرارت بالا مناسب است. خاک رس ذوب نشدنی ماده اصلی تشکیل دهنده این آجر است. در آجر نسوز هیچ گونه ماده قلیایی و یا آهک وجود نداشته و دارای رنگ های متنوعی است. آجر سنگفرش در برابر سایش و جذب آب مقاوم هستند و مناسب برای سنگفرش کردن و کف سازی می باشند.
گچ
یکی از مصالح ساختمانی بسیار پرکاربرد، گچ می باشد که به شکل پودری نرم و سفید رنگ است. گچ از سنگ گچ بدست می آید و هیچ ماده افزودنی دیگری در تولید آن مورد استفاده قرار نمی گیرد. انواع گچ عبارتند از: گچ سفیدکاری، گچ میکرونیزه، گچ عاج، گیپتون و سیوا. گچ سفیدکاری که به رنگ سفید است، یکی از گچ های مقرون به صرفه است که برای پوشش سطح و سفیدکاری دیوارها مورد استفاده قرار می گیرد. گچ میکرونیزه نوعی از گچ است که از فرآوری گچ معمولی ایجاد شده و برای کشته کشی، سفیدکاری و گچ بری کاربرد دارد که البته در این روزها استفاده زیادی از آن نمی شود. گچ عاج دارای دانه بندی بسیار ریز با زمان گیرش طولانی است. به همین دلیل از آن به منظور کشته کشی بنا و ساخت پنل های پیش ساخته گچی استفاده می شود.
گچ گیپتون چسبندگی بالایی در مقایسه با سایر گچ ها دارد و آن را می توان بر روی انواع سطوح از قبیل بلوک های بتنی، سطوح فومی و سطوح بتنی متخلخل اجرا کرد. گچ سیوا مقاومت خوبی در برابر رطوبت داشته و مانع از انتقال حرارت و صوت می شود. گچ سیوا از ترکیب گچ میکرونیزه با سایر افزودنی ها تولید شده و مناسب برای زیرکاری است. گچ به طور کلی در دسته مصالح زودگیر قرار داشته و در ساخت ملات، سفیدکاری سقف و دیوارهای ساختمان، ساخت پنل های پیش ساخته و المان های دکوراتیو کاربرد دارد.
انواع مصالح ساختمانی: سیمان
سیمان پر مصرف ترین مصالح ساختمانی است که با ترکیب مواد آهکی مانند آلومینیوم اکسید و سیلیسیم تولید می شود. سیمان به صورت پودری بسیار نرم است و به صورت فله ای و یا بسته بندی به بازار عرضه می شود. در صورت ترکیب سیمان با آب، ماده ای سخت ایجاد می شود که بتن نام دارد و همان طور که گفته شد برای مقاوم سازی سازه ها مورد استفاده قرار می گیرد.
سیمان در انواع مختلف: سیمان پرتلند، سیمان رنگی و نسوز وجود دارد. سیمان پرتلند یکی از انواع مرغوب سیمان است که کاربرد ویژه ای در صنعت ساخت و ساز دارد. سیمان پرتلند در 5 نوع وجود دارد که هر کدام ویژگی و کاربرد خاص خود را دارند. سیمان رنگی همان سیمان سفید است که به آن رنگدانه اضافه می شود و منجر به ایجاد سطحی صاف و یکدست می گردد. به همین دلیل از سیمان سفید برای پوشش نمای ساختمان بسیار استفاده می شود. این سیمان دارای مقاومت مکانیکی بالایی است و ترک نمی خورد. سیمان نسوز مقاومت بالایی در برابر حرارت های بالا و شوک حرارتی، مواد خورنده، سولفات ها، سائیدگی، ضربه و آب های اسیدی دارد و زودگیرتر از سیمان پرتلند است. از سیمان در ساخت قطعات از پیش ساخته، ساخت تونل ها و پل ها، راه سازی و تولید بتن استفاده می شود.
ملات
ملات یکی دیگر از مصالح ساختمانی پرمصرف در ساختمان سازی است که از ترکیب چند ماده ایجاد شده و بسیار چسبنده است و به منظور بهم چسباندن سایر مصالح به یکدیگر مورد استفاده قرار می گیرد. بیشترین حجم مخلوط ملات را ماده پر کننده تشکیل می دهد و ماده چسباننده جزء دیگر ملات می باشد. علاوه بر این مواد از مواد افزودنی مانند: هواسازها، روان کننده ها، مواد پوزولانی، رنگدانه ها و مواد نگهدارنده آب نیز به ملات اضافه می شود تا خواص ملات افزایش یابد.
ملات ها نیز مانند بسیاری از مصالح ساختمانی دارای انواع مختلفی هستند که کاربردهای متفاوتی را در صنعت ساخت و ساز دارند. به طور کلی ملات ها را می توان به سه دسته ملات آبی، ملات هوایی و ملات ویژه تقسیم کرد. ملات آبی در محیط های آبی کاربرد دارد و در مجاورت با آب تبدیل به ماده ای سخت می شوند. ملات ماسه و آهک، ملات ماسه و سیمان و ملات خاک شنی و آهک از این دسته هستند. ملات کاه گل و ملات گچ و خاک از جمله ملات های هوایی هستند که در برابر هوا خود را گرفته و خشک می شوند.
برای تولید ملات های ویژه باید مواد افزودنی خاصی را به ملات های معمولی اضافه کرد تا بدین وسیله قابل استفاده در مکان ها و پروژهای مختلف باشند. ملات سیمان و یا آهک پوزولانی از جمله ملات های ویژه هستند که مواد پوزولانی به آن ها اضافه شده و آن ها را در برابر مواد شیمیایی و حمله سولفات ها بسیار مقاوم می کند. در صورت افزودن مواد آب بند به ملات می توان ملات را در مکان های در معرض آب مانند منابع آبی یا استخرها مورد استفاده قرار داد.
انواع مصالح ساختمانی: شیشه
شیشه یکی دیگر از مصالح ساختمانی پرکاربرد و ماده ای شفاف با قابلیت عبور نور است. ماسه و سیلیکات ها مواد اصلی تشکیل دهنده شیشه هستند. برای افزایش مقاومت شیشه و کاهش خاصیت شکنندگی آن از تثبیت کننده ها در تولید آن استفاده می گردد. شیشه دارای انواع مختلفی از قبیل: شیشه رنگی، شیشه دوجداره، شیشه نشکن، شیشه ضد آتش، شیشه سکوریت، شیشه خم، شیشه رفلکس و شیشه هوشمند مات شونده است که هر کدام کاربرد ویژه خود را دارند.
از شیشه هوشمند مات شونده امروزه در خانه های هوشمند استفاده می شود و جالب است بدانید این شیشه نور ورودی به ساختمان را تنظیم می کند و موجب کاهش هزینه های گرمایشی و سرمایشی ساختمان می شوند. شیشه رنگی دارای تنوع رنگی زیادی است و میزان جذب نور آن بسیار زیاد است. شیشه رفلکس که عملکرد آن مانند آینه است، در روز از دیده شدن درون ساختمان جلوگیری می کند. شیشه رفلکس همچنین منعکس کننده طیف های نور است و از ورود آن به ساختمان جلوگیری می کند. شیشه دوجداره از کنار هم قرار گرفتن دو لایه شیشه که فضای بین آن ها با گاز آرگون پر شده ساخته می شود و نقش عایق صوتی و حرارتی را ایفا می کند. این شیشه ها اتلاف انرژی را تا حد زیادی کاهش می دهند.
شیشه لمینت یا نشکن در اثر وارد آمدن ضربه، خرد نمی شود. چرا که بین لایه های این شیشه یک لایه نایلونی قرار دارد که منجر به در کنار هم قرار گرفتن خرده شیشه ها می شود. شیشه لمینت در حقیقت مقاوم ترین نوع شیشه است و تحت فشار و گرما توسط لایه های نایلونی بهم چسبیده تولید می شود.
نکته
شیشه سکوریت در اثر حرارت و سرد شدن ناگهانی تولید شده و برای مکان هایی که مقاومت در برابر حرارت و ایمنی اهمیت دارد، کاربرد دارند. از این شیشه همچنین در ساخت درب های بدون قاب و یا مکان هایی که حفظ ایمنی انسان اهمیت دارد، استفاده می شود. شیشه خم به شکل قوس است و در ساخت پنل های جداره راه پله کاربرد دارد و به زیباسازی فضا کمک شایانی می کند.
به طور کلی شیشه در ساخت درب و پنجره، نماکاری ساختمان، ساخت آینه، ساخت نورگیر، کاشی شیشه ای، بلوک شیشه ای و المان های دکوراتیو استفاده می شود. این روزها شیشه دوجداره در ساخت درب و پنجره و شیشه رفلکس برای نمای ساختمان مورد استفاده قرار می گیرد. کرتین وال یکی از نمونه های نمای تمام شیشه ای با جلوه بی نظیر است که هم به سازه و هم به فضای شهری زیبایی خاصی می بخشد.
معرفی مصالح نوین ساختمانی
پیشرفت علم و تکنولوژی باعث شده تا شاهد استفاده از شیوه های نوین در ساخت مصالح ساختمانی باشیم و بدین واسطه کیفیت و دوام مصالح نیز روز به روز افزایش می یابد. این موضوع باعث می شود تا عمر سازه ها طولانی تر و دوام آن ها بیشتر شود. تکنولوژی نانو یکی از تکنولوژی هایی است که امروه در تولید مصالح گوناگون کاربرد دارد. مصالحی که با استفاده از این تکنولوژی تولید می شوند از کیفیت و مقاومت بیشتری در برابر عوامل مختلف از جمله: تغییرات آب و هوایی، فرسودگی، زنگ زدگی، تخریب، نفوذ آب و حمله سولفات ها برخوردارند و جایگزن بسیار خوبی برای مصالح ساختمانی سنتی هستند.
مصالح نانو در ساخت سازه های هوشمند نیز کاربرد بسیاری دارند و به اجرای اصول بهینه سازی مصرف انرژی نیز کمک بسیاری می کنند. این مصالح هوشمند و نوین دارای قابلیت های منحصر به فردی هستند و در ادامه به معرفی آن ها می پردازیم:
شیشه مات شونده هوشمند، پانل کامپوزیت آلومینیومی
یکی از جدیدترین مصالح هوشمند ساختمانی، شیشه مات شونده هوشمند است و از هدررفت انرژی تا حد زیادی جلوگیری می کند. بدین ترتیب که با توجه به نور و حرارت مورد نیاز ساختمان مات یا روشن می شود. از این شیشه ها برای ساخت درب و پنجره و همچنین پارتیشن ها استفاده می شود. پانل های آلومینیومی متشکل از دو ورق آلومینیوم هستند و بین آن ها پلی اتیلن قرار دارد. مقاومت بسیار بالا در برابر حرارت، انجماد، آب و ضربه از ویژگی های این پانل ها است و در نماسازی ساختمان کاربرد دارند.
بتن اسفنجی، پانل های گچی پیش ساخته
بتن اسفنجی یکی از مصالح ساختمانی نوین و هوشمند است که دارای حفره های خالی می باشد و آب را به خود جذب و از خود خارج می کند. مواد سازنده بتن اسفنجی عبارتند از: خاکستر بادی، گاز سیلیس و سرباره که باعث می شوند این بتن در برابر ترک خوردگی و تخریب مقاوم باشد. از بتن اسفنجی در زیرسازی چمن ها و هدایت آب باران به سطوح زیرزمینی استفاده می شود. پانل های گچی پیش ساخته برای ساخت دیوارهای کاذب کاربرد داشته و به عنوان نوعی عایق صوتی و حرارتی مورد استفاده قرار می گیرند و از انتقال گرمای ساختمان و سر و صدا جلوگیری می کنند.
ورق پلی کربنات، کاشی حرارتی
این مصالح ساختمانی ساخته شده از ترموپلاستیک هستند و جایگزین بسیار خوبی برای شیشه می باشند. ورق های پلی کربنات بسیار سبک بوده و درارای رنگ بندی بسیار متنوع می باشند. این مواد از مقاومت بالایی در برابر اشعه های مضر خورشید برخوردار بوده از عبور آن ها به داخل ساختمان جلوگیری می کنند و در اجرای سقف کاذب کاربرد دارند. کاشی حرارتی یکی از انواع کاشی است که رنگ آن با تغییر دمای محیط، تغییر می کند و در دسته مصالح هوشمند دکوراتیو قرار دارند. این کاشی را در آشپزخانه و حمام مورد استفاده قرار می دهند و مانند یک عایق عمل می کند که استحکام و دوام بالایی دارد.
ویژگی های مصالح پایدار
استفاده بی رویه و نادرست از برخی مصالح ساختمانی تجدیدناپذیر باعث می شود تا منابع آن ها تمام شده و آیندگان از داشتن این مصالح محروم شوند. به طور کلی مصالح ساختمانی تاثیر قابل توجهی بر چرخه محیط زیست دارند و منجر به ایجاد و یا پرهیز از خطرات زیست محیطی می شوند. استخراج این مواد از طبیعت و تخریب آن ها باعث ایجاد آلودگی های بی شماری شده که بر زمین و جو آن تاثیرات مخربی دارد. از این باید در صنعت ساخت و ساز انتخاب مصالح پایدار بسیار مورد توجه قرار گیرد تا بدین ترتیب خطرات زیست محیطی کاهش یابد.
توجه داشته باشید، تولید و بهره برداری از مصالح پایدار باید به گونه ای باشد که از نظر انرژی کارآمد باشند. هیچ گونه آلودگی زیست محیطی دائمی در طول عمر این مصالح نباید رخ بدهد و پس از استفاده باید از قابلیت تخریب برخوردار باشند. مصالح پایدار بسیار مقرون بصرفه هستند و استفاده از آن ها کاهش هزینه ها را به همراه خواهد داشت. مصالح پایدار باید در چرخه طبیعت قرار گیرند، غیر سمی بوده و هیچ نوع آلودگی ایجاد نکنند. این مصالح باید از ویژگی بازیافت پذیری برخوردار بوده و هرگز نباید تبدیل به ترکیب های تجزیه ناپذیر گردند. توجه داشته باشید با استفاده از مصالح پایدار می توان کیفیت هوای ساختمان را بهبود بخشید. البته تمام جوانب مربوط به چرخه عمر آن ها باید مورد ارزیابی قرار گیرد:
فاکتورهای مهم در ارزیابی مصالح پایدار
معیارهای سلامتی و زیست محیطی عبارتند از: سازگاری با اصول زیست محیطی، روش استخراج مواد اولیه، انرژی پنهان و تاثیر مصالح بر وضعیت هوا، قابلیت بازیافت و میزان هدر رفت مصالح تامین آسایش و آرامش ساکنین، پتانسیل اسیدسازی، اثر چرخه حیاط مصالح، تخریب لایه اوزون، گرمای ناشی از گازهای گلخانه ای، تغییر در محیط طبیعی، آلودگی آب و هوا، تولید مواد سمی، ایمنی در برابر آتش، ایمنی افراد حین استفاده و همچنین کیفیت هوای داخل ساختمان.
معیارهای تکنیکی عبارتند از: دوام، مقاومت و حداکثر میزان عمر مصالح، سهولت استفاده در ساخت و ساز، استحکام در برابر تخریب و مقاومت در برابر حرارت و آتش، قابلیت نگهداری، تکنیک های فنی، خاصیت آکوستیک، وزن و جرم مصالح و همچنین قابلیت سازه ای.
معیارهای اقتصادی و اجتماعی عبارتند از: تامین امنیت و سلامتی برای افراد جامعه، زیبایی و جلوه ظاهری، هزینه نگهداری و هزینه دورریز مصالح، هزینه مالکیت، به کارگیری مصالح بومی، تطبیق با سنت ها و فرهنگ ها، سازگاری با اصول زیبایی شناسی، فاکتورهای حسی، هزینه نیروی کار، هزینه تعمیرات، و حمل و نقل و هزینه چرخه حیات.
معیارهای مدیریت طراحی عباتند از: خلاقیت و ایده پردازی، ذوق و سلیقه معمار، فاکتورهای جغرافیایی و آب و هوایی، قابلیت دسترسی و همچنین قابلیت تولید سفارشی.
قیمت مصالح ساختمانی
تنوع مصالح ساختمانی و همچنین کاربرد آن ها در صنعت ساخت و ساز بسیار متنوع و متفاوت است. هر کدام از مصالح ساختمانی با توجه به ویژگی ها و کاربری هایی که دارند از قیمت های متفاوتی برخوردارند و فاکتورهای بی شماری در تعیین قیمت آن ها دخیل می باشند. از جمله این فاکتورها می توان به: خواص فیزیکی و شیمیایی و مکانیکی مصالح، جرم و حجم و چگالی، مقاومت اسیدی و قلیایی آن ها، مقاومت در برابر خوردگی و در برابر گازها و هوازدگی، خاصیت ارتجاعی و خزش، مقاومت فشاری و درجه سختی و همچنین کرنش آن ها اشاره کرد.
منبع این نوشته: خانه معماری